حول و لا قوة الّا باللّه العلىّ العظيم . » بايد توجه داشت كه لازم نيست ثناى حق‌تعالى با الفاظ مختلف و گوناگون باشد ؛ بلكه به‌عكس ، هرچه عبارت بسيطتر و كوتاه‌تر و از ذكرهاى اسمايى منزه‌تر باشد ، بافضيلت‌تر و به مقصود ، نزديك‌تر مىباشد . و از اين‌روست كه نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرموده است : « افضل الذكر لا إله الّا اللّه » « 1 » بهترين و بافضيلت‌ترين ذكر ، لا إله الّا اللّه است . چرا كه اين ذكر شريف ، كلمهء توحيد و تنزيه حق‌تعالى از هر شريك و انبازى است ، و فاروق ميان كفر و ايمان مىباشد . و نيز اين ذكر شريف ، جمعيت بيشترى براى قلب ايجاد نمايد ، و غير حق را بيشتر نفى مىكند ، و اثر آن در تزكيهء نفس و در تصفيهء باطن و پالودن خاطر از حديث نفس و نيز در طرد شيطان بيش از ساير اذكار است . و دعاء مانند : « رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا » « 2 » پروردگارا ، اگر فراموش يا خطا كرديم ما را مؤاخذه مكن . و « رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ » « 3 » پروردگارا ، دلهايمان را ، بعد از آنكه ما را هدايت كردى ، ( از راه حق ) منحرف مگردان و از سوى خود رحمتى بر ما ببخش ، زيرا تو بخشنده‌اى ! و « رَبَّنا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنا وَ إِلَيْكَ أَنَبْنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ » « 4 » پروردگارا ، ما بر تو توكل كرديم و به سوى تو بازگشتيم ، و همهء فرجامها به سوى توست . و هر دعايى كه در قرآن آمده و يا از معصوم عليه السّلام روايت شده بافضيلت‌تر است . و اما « رعايت كردن » مانند نماز خواندن با حضور قلب است ، كه با آنكه ذكر است ، درش رعايت شرع و رعايت حقوق خداى تعالى نيز هست ؛ و همچنين است ساير عبادات و تلاوت كردن كلام اللّه مجيد . ] و الدرجة الثانية الذكر الخفىّ . و هو الخلاص من الفتور ، و البقاء مع الشهود ، و لزوم المسامرة .

--> ( 1 ) - ر . ك : سنن ابن ماجه ، كتاب الأدب ، باب فضل الحامدين ، ج 2 ، ص 1249 . و مستدرك حاكم ، كتاب الدعاء ، ج 1 ، ص 498 . ( 2 ) - 2 / 286 . ( 3 ) - 3 / 8 . ( 4 ) - 60 / 4 .