ادلهء دين را متهم نسازد ، [ يعنى ادلهء علم شرعى را بپذيرد و آن را زير سؤال نبرد ؛ ] و راهى به سوى مخالفت [ با شرع ] نبيند ؛ [ يعنى ايمانش آن‌قدر قوى باشد كه راهى در باطن او به مخالفت با شرع باقى نماند . ] [ حاصل آنكه : بنده بايد در برابر دين اسلام ، ادب را رعايت كند ؛ و وظايف شرعى را از روى تعبد و ايمان انجام دهد ، نه از روى تعقّل . ] و اين [ پذيرش احكام شرع و عمل به آنها از روى تعبد و ايمان ، ] درست نمىشود مگر به آنكه بنده [ به يقين ] بداند نجات در بصيرت [ و علم منقول شرعى ] است [ نه در علم عقلى ؛ ] و بداند استقامت در عمل [ و پايدارى در سلوك طريق حق ] پس از ثقه [ و اطمينان به علم شرعى ] است ؛ و بداند بيّنه [ - انكشاف حكمت و فلسفهء احكام شرعى ] پس از حجت [ - حكم شرعى ] است [ و بالاتر از آن مىباشد . يعنى آنگاه كه بنده با قوّت ايمان و اطمينان كامل ، با اخلاص تمام ، به احكام شرع عمل نمود ، قلبش روشن مىگردد و حق‌تعالى نورى در آن مىافكند كه ظلمت شك و جهل را مىزدايد ؛ و در اين هنگام است كه حكمت احكام الهى ، با كشف و شهود ، برايش آشكار مىگردد . چنان‌كه حق‌تعالى مىفرمايد : « إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً » « 1 » اگر از خدا پروا كنيد ، خداوند براى شما فرقانى قرار خواهد داد . مقصود از فرقان ، نورى است كه با آن ، حق از باطل و بيّنه از شبههء وهمى تمييز داده مىشود . و از اين روست كه نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرمود : « من عمل بما علم ورّثه اللّه علم ما لم يعلم » « 2 » هركس به آنچه دانست عمل كند ، خداوند چيزهايى را كه نمىداند براى او معلوم مىسازد . ] و الدرجة الثانية أن ترضى به من رضى الحقّ « 3 » لنفسه عبدا من المسلمين أخا ، و أن لا تردّ على عدوّك حقّا ، و تقبل من المعتذر معاذيره . درجهء دوّم ، آن است كه هركس از مسلمانان را كه حق‌تعالى به بنده بودن او براى

--> ( 1 ) - 8 / 29 . ( 2 ) - حلية الاولياء ، ترجمة احمد بن ابى الحوارى ، ج 1 ، ص 15 . ( 3 ) - ك : الحق به .