احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي ( احمد ژنده پيل ) ( شيخ احمد جام )
20
كنوز الحكمة ( فارسى )
مىگويى در اينكه ما گفتيم ؟ گفت : همه هيچ بر اصل نيست ! همه در خشم شدند . گفت : خشم در اين شرط نيست ؛ مسئله را جواب دهيد ! هرچه وى مىگفت ، ايشان چند جواب كه دادند نه بر اصل ، و همه بر يكديگر ايستاده ؛ وى گفت : شما را فرا جايى برم كه اگر خواهيد كه عورت خويش پنهان كنيد ، نتوانيد كردن . گفتند : بگوى ! تا چيست ؟ وى گفت : نه شما مىگوييد كه : حق سبحانه و تعالى غيب فرا كس ندهد ؟ گفتند : آرى ! وى گفت : نه خبر رسول است ( ص ) كه مىگويد : تفكر ساعة خير من عبادة يوم و ليلة ؟ و رسول ( ص ) گفت : تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة قيام لياليها و صيام نهارها و لا يعصى اللّه طرفة عين - و اين هر دو يك تفكر است ، و غيب است ؛ چرا يك تفكر را هفتادساله عبادت مىنويسند ، و يكى ديگر را يك روزه ، و هر دو غيب است ؟ ! فرشته به چه بداند كه اين يك تفكر را هفتادساله عبادت مىبايد نوشت ، و آن ديگر را يكروزه مىبايد نوشت ؛ از چيست ؟ اين علت مرا باز گوييد ، همه فروماندند ! هرچه در آن نوع گفتند ، حاضران مجلس همه گفتند كه : اين هيچ نيست ! پس حواله با وى كردند كه اگر مىدانى بهتر از آن كه ما مىدانيم بگوى ! وى گفت : من سائلم ؛ گفتند : روا باشد . ما به عجز اقرار داديم ؛ اگر تو چنان گويى كه بهتر از اين باشد ، كه ما همه اقرار داديم كه در اين نوع علم تو از ما همه بهتر مىدانى ، و ما به شاگردى تو اقرار داديم ، و نيز با تو هيچ جنگ و جدل نكنيم . وى گفت : اكنون جحود مكنيد ، و گوش فرا داريد ! تا من اين مسئله بيان كنم ، چنانكه شما بپسنديد ؛ و درآمد ، و اين مسئله بيان كرد . ايشان گفتند : چنان است كه مىگويى ؛ ما در اين نوع هرگز بهتر از اين سخن نشنودهايم ، حق به دست تست . اكنون دوستان ، و برادران ، و عزيزان ما ! اين سخن را بشنويد ، و ياد گيريد . و اين علم سرّ علمى است كه از هرجا و از هركس نيايد . و به حقيقت ببايد دانست كه هيچ راغب دنيا را علم سرّ و علم دين نبود . و اگر وقتى دانشمندى را ، يا اهل صلاحى را ، برقى از جايى بجهد آن را بس اصلى نباشد : علم سرّ را بسيار اسباب ببايد ، تا در آن غلط نيوفتد ؛ زيرا كه اصل كار بنده علم سرّ است . چون عبد اللّه ابى سلول در سر نفاق داشت ، اگر به علانيه شريعت مىبرزيد هيچ سود نداشت ، دركهء اسفل بار آورد ؛ نه صحبت رسول ( ص ) ، و آن صحابة رضوان اللّه تعالى عليهم اجمعين هيچ فايده نداشت .