بر وفق آن در دل پيدا آيد ، تا [ 1 ] چون سخنهاى درشت گويد دل تاريك شود و چون سخن حق گويد دل روشن شود و چون سخن دروغ گويد صورت دل نيز كوژ شود تا چيزها راست بنبيند ، همچون آينه كه كوژ شود ، و بدين سبب است كه خواب شاعر و دروغزن بيشتر آن بود كه راست نيايد ، كه [ 2 ] درون وى كوژ شده باشد از سخن دروغ و كوژ - و هر كه راست عادت گيرد خواب وى راست و درست بود . و همچنين كه [ 3 ] خواب راست نبيند ، چون بدان جهان شود حضرت الهيّت - كه مشاهدهء آن غايت همه لذّتهاست - اندر دل وى كوژ نمايد و راست نبيند [ 4 ] و از سعادت آن لذّت محروم ماند ، بلكه چنان كه روى نيكو اندر آينهء كوژ زشت نمايد ، چنان كه اندر پهناى شمشير نگرد يا اندر درازناى شمشير نگرد لذّت جمال صورت باطل شود ، [ 5 ] كارهاى آن جهانى و حقيقت كارهاى الهى همچنين بود . پس راستى و كوژى دل تبع راستى و كوژى زبان است . و براى اين گفت رسول ( ص ) كه « ايمان مستقيم و راست نبود تا دل راست نباشد ، و دل راست نباشد تا زبان راست نباشد . » پس از شر و آفات زبان حذر كردن از مهمّات دين است . و ما اندر اين اصل فضل خاموشى بگوييم ، و آنگاه آفت بسيار گفتن و فضولى گفتن ، و لذّت جدل گفتن ، و خصومت كردن ، و آفت فحش و دشنام و دراز زبانى ، و آفت لعنت كردن ، و مزاح ، و سخريه كردن ، و آفت دروغ ، و غيبت ، و سخن چيدن ، و دورويى كردن ، و آفت مدح و هجا و آنچه بدين تعلّق دارد ، جمله ، شرح كنيم و علاج آن بگوييم ، ان شاء اللّه - عزّ و جلّ . پيدا كردن ثواب خاموشى بدان كه چون آفت زبان بسيار است و خويشتن از آن نگاه داشتن

--> [ 1 ] كه در نتيجه . . . [ 2 ] زيرا كه . . . [ 3 ] و همان‌طور كه . . . [ 4 ] دروغزن چون بدان جهان شود ، جلوهء حضرت الهيت را راست نبيند . [ 5 ] چون تصوير صورت در تيغهء شمشير اگر شمشير موازى اندام باشد از درازا و اگر عمود بر اندام باشد از پهنا كشيده مىشود .