عنوان دوم . در شناختن حق ، سبحانه و تعالى فصل اول - معرفت نفس ، كليد معرفت حق بدان كه در كتب پيغامبران گذشته معروف است اين لفظ كه با ايشان گفت : اعرف نفسك تعرف ربّك [ 1 ] . و در اخبار و آثار معروف است كه من عرف نفسه فقد عرف ربّه [ 2 ] . و اين همه دليل آن است كه نفس آدمى چون آيينه است ، كه هر كه در وى نگرد حق را مىبيند . و بسيار خلق در خود مىنگرد و حق را نمىشناسد ، پس لا بد است شناخت آن [ 3 ] ، از وجه آنكه آينهء معرفت است . و اين بر دو وجه باشد : يكى آن است كه غامض‌تر است ، و بيشتر فهمها آن احتمال نكند ، و شرح آن با عوام نتوان كرد ، و صواب نبود گفتن . اما آن وجه كه همه كس فهم تواند كرد آن است كه : آدمى از ذات خويش هستى ذات حق - سبحانه و تعالى - بشناسد ، و از صفات خويش صفات حق - تعالى - بشناسد ، و از تصرّف در مملكت خويش - كه آن تن و اعضاى وى است - تصرّف حق در جملهء عالم بشناسد .

--> [ 1 ] خود را بشناس تا خدايت را بشناسى . [ 2 ] ص 13 - ح 1 . [ 3 ] شناخت آن ، معرفت نفس .