ص 382 و 383 نقل كرده‌ايم . ( 339 . ) و لعمرى لئن كانت الامامة لا تنعقد . . اين قسمت از سخن امام عليه السّلام پاسخ به معاويه و افرادى همانند او است كه مىگفتند همه مسلمانان با امام ( ع ) بيعت نكرده‌اند امام ( ع ) همان گونه كه روش وى در پاسخ اين افراد است سخن از نص پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم بر خلافت ، با چنين افرادى در ميان نمىآورد ، زيرا مىداند آنها زير بار آن نمىروند بلكه با همانچه آنها به آن متمسك مىشدند . ، يعنى بيعت مردم در تعيين رهبر و خليفه ، به آنها پاسخ مىدهد كه اگر به فرض قرار باشد خلافت با انتخاب صورت گيرد ، امكان ندارد همه مردم حضور يابند و بيعت كنند بلكه وقتى افراد برجسته و صالح امت كسى را انتخاب كردند ديگران حق اعتراض ندارند ، زيرا اين افراد كه خليفه را بر مىگزينند افرادى عادل و مورد توافق مردم هستند بنا بر اين نه آنها كه در آن شهر هستند و نه آنها كه غائبند هيچكدام حق سرپيچى ندارند و در خلافت امام ( ع ) مردم مدينه و افراد شايسته و اصحاب پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم عموما با او بيعت كردند ، و حتى در جنگهائى كه با دشمنانش داشت در ركابش حاضر بودند ، اما در مورد خلافت ابو بكر چنين نبود ، زيرا شخص همچون على ( ع ) كه بزرگترين افراد صحابه پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم بود و سلمان و مقداد و ابو ذر و بنى هاشم و گروهى ديگر با او بيعت نكردند ، لذا نمىتوان گفت همهء اهل حل و عقد و كسانى كه شايستگى انتخاب رهبر را داشتند او را به خلافت برگزيدند . و اما در مورد اين كه خلافت امام طبق نص پيامبر ( ص ) است در جلد اول ص 371 از آن بحث نموده‌ايم . ( 340 . ) و قد فتح باب الحرب بينكم و بين اهل القبلة . . .