( 262 . ) 1 - طبق آنچه « شعبى » 1 شعبى - نقل شعبى - نقل كرده اين سخن را امام ( ع ) هنگامى فرمود كه « عبد اللّه ابن عمر » ، « سعد بن ابى وقاص » « محمد ابن مسلمه » « حسان ابن ثابت » و « اسامة ابن زيد » از بيعت سرباز زده بودند كه البته طبق آنچه در « ارشاد 1 مفيد - ارشاد - صفحه 142 مفيد » صفحه 142 آمده اين قسمتى از آن سخن امام است كه شريف رضى در اينجا آورده است . ضمنا در اين سخن گوشه‌اى به بيعت ابو بكر نيز هست كه بيعت با او به اعتراف عمر ناگهانى و بدون مطالعه انجام شده است . ( مصادر نهج البلاغه و اسانيده 2 - مصادر نهج البلاغه و اسانيده - ج 2 ص 306 ج 2 ص 306 ) 2 - روشن است كه امام ( ع ) آنها را براى يارى دين خدا مىخواست اما آنها براى بدست آوردن عطا و منزلت و مقام از امام ( ع ) پيروى مىكردند . و به همين دليل هنگامى كه مأيوس مىشدند به معاويه روى مىآوردند و اين نكته نيز واضح است كه روى سخن امام ( ع ) با اكثر يارانش بوده و گرنه ياران خاص و فدا كارش تنها او را بخاطر يارى از آئين خداوند مىخواستند و بس ، او را دوست مىداشتند و از او بخاطر پاكى و دفاع وى از حق تبعيت مىكردند ( 263 . ) 1 - اين سخن را « ابن عبد البر » در شرح حال طلحة ابن عبيد اللّه در كتاب « استيعاب » 1 ابن عبد البر - استيعاب - ج 2 ص 211 در شرح حال طلحة ابن عبيد اللّه ج 2 ص 211 و « ابن اثير » در كتاب « اسد الغابه » 1 ابن اثير - اسد الغابه - جزء 3 ص 60 در شرح حال طلحة ابن عبيد اللّه جزء 3 ص 60 در شرح حال همين شخص و « مفيد » در كتاب « الجمل » 1 / 1 مفيد - الجمل - ص 143 ص 143 به نقل از « واقدى » 1 / 2 واقدى - نقل واقدى - و « ابن اثير » 1 ابن اثير - نهاية - ج 3 ص 318 ذيل ماده عوذ در « نهاية » ج 3 ص 318 ذيل ماده عوذ آن را نقل كرده‌اند . ( مصادر نهج البلاغه و اسانيده 2 - مصادر نهج البلاغه و اسانيده - ج 2 ص 309 ج 2 ص 309 ) در اينجا نويسنده كتاب به مدارك ديگرى نيز كه در خطبه‌هاى ديگر براى آن آورده اشاره كرده و « ابن ابى الحديد » در ذيل خطبه 22 اين سخن را طبق نقل ابو « محنف » از خطبه‌هاى جنگ جمل مىداند . ( ابن ابى الحديد ج 1 ص 305 )