الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
478
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
كه اين همه تو را تهديد كرد ؟ معاويه پاسخ داد : اين همان كسى است كه اگر خشم گيرد صد هزار نفر از قبيله بنى تميم خشمناك مىشوند ، بدون اين كه بپرسند براى چه خشم گرفتهاى ؟ ( اقتباس از « سفينة البحار » ماده حنف ص 351 « اسد الغابة » جزء اول ص 55 شرح « ابن ابى الحديد » جلد 2 ص 249 « دائرة المعارف فريد و جدى » جلد 3 صفحه 635 ماده « حنف » 3 - اما در مورد علم غيب همانطور كه مىدانيم : منظور امام اين است كه علم غيب ذاتا مربوط به خداست و كسى از آن آگاهى ندارد ، اما علم غيب به معنى فرا گرفتن از خداوند ، براى انبياء و اولياء امكان پذير است چنان كه در همين سخن امام ( ع ) خود به آن تصريح فرموده است : و در خطبه 93 نيز با صراحت فرموده است : « از آنچه از هم امروز تا قيامت واقع مىشود اگر از من بپرسيد شما را از آن آگاه خواهم ساخت ! » روى همين اصل است كه در اينجا تصريح مىكند كه اينها را پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم به من ياد داده است . و اما آيه 34 سورهء لقمان كه در اينجا امام آورده ظاهرش اين است كه : علم قيامت و آگاهى از سرنوشت چنين در عالم رحم اختصاص به خداوند دارد اما در جمله : ( ينزل الغيث ) و « « وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ » » . تعبير آيه طورى نيست كه آن را مختص به خدا بداند حتى پيامبران و اولياى خود را از آن آگاه نسازد . ولى از طرفى در روايات متعددى از طرق شيعه و سنى در ذيل آيه وارد شده كه مىخوانيم : اين پنج علم ( علم به زمان قيام قيامت ، و نزول باران ، و علم به چگونگى