( 233 . ) « ابن ابى الحديد » در شرح اين خطبه مىنويسد : كسى كه مىخواهد فصاحت و بلاغت را فرا گيرد و برترى سخنان را نسبت به يكديگر بشناسد ، بايد در اين خطبه دقت نمايد ، زيرا نسبت اين خطبه به سخنان فصيح ديگر - غير از سخن خدا و رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم - همچون ستارگان درخشان به سنگهاى تيرهء زمين است ! سپس بايد در ارزش ، جلالت ، زيبائى و لطافت آن بينديشد و وحشت و اضطراب و ترسى كه ايجاد مىكند مشاهده نمايد . كه حتى افرادى كه به رستاخيز ايمان ندارند بر خود مىلرزند ، و قلبشان تكان مىخورد ، و اعتقادشان متزلزل مىشود ، خداوند به گوينده آن از ناحيه اسلام برترين جزائى را كه به اوليائش مىبخشد ، عطا كند راستى اين گوينده تا چه حد اسلام را يارى كرد ! گاهى با دست و شمشيرش ، و گاهى با سخن و منطقش و زمانى با قلب و فكرش ! اگر از « جهاد » و نبرد سخن به ميان آيد ، او سيد مجاهدان و نبرد كنندگان است ، و اگر از « وعظ » و اندرز سخن گفته شود او بليغترين پند دهندگان و ذاكران است . و اگر از « فقه » و « تفسير » گفته‌اى يا بى او رئيس فقها و مفسران است . و اگر از « عدل » و « توحيد » كلامى بر زبان آيد او امام عادلان و موحدان است آرى هيچ جاى تعجب نيست كه خداوند تمام ( خوبيهاى ) جهان را در يك نفر جمع كند ! ليس على اللّه بمستنكر * ان يجمع العالم فى واحد ( شرح ابن ابى الحديد جلد 7 ص 202 ) ( 234 . ) آغاز اين خطبه « الحمد للّه فاطر الخلق و خالق الاشباح » بوده .