- توضيح مطلب معاويه مردى سياستمدار است به اصطلاح عام . معاويه مىخواست از هر راهى كه ممكن است به هدف برسد . از راه دروغ و تقلب ، از راه ظلم و جنايت ، كشت و كشتار فردى يا دسته جمعى ، از راه رشوه و خريدن ديگران . نحوهء عمل معاويه از اين راه‌ها براى بقاى حكومت ، در تاريخ سنى و شيعه ضبط است . معاويه از طرف ابىبكر و عمر و عثمان قريب سى سال حكومت كرد و آنان طرفدار او بودند . به گفتهء ابْنِ ابى الْحَديد از مبهمات تاريخ اين است كه عمر ، فوق‌العاده با فرمانداران خود سختگير بود . مثلًا وقتى شنيد ابى هريره گفت كه اين ده هزار درهم بهرهء گوسفند وشترهايم بود ، او را تازيانه زد كه پشتش زخم شد و علاوه بر عزل او ، مال او را نيز مصادره كرد ، و هنگامى كه شنيد خالد بن وليد ده هزار درهم به اشعث بن قيس هديه داده است ، امر كرد كه در مقر حكومتش كه حمص بود ، عمامه‌اش را به گردن او بيندازند و با ذلت و خوارى به مسجد ببرند و سپس او را از حكومت عزل كنند . نظير اين دو مقابله را با ابوموسى اشعرى و قدامه بن مظعون و حارث بن وهب نيز انجام داد ، اما نسبت به معاويه كه مىديد قصر خضرا دارد و خود و اطرافيانش لباس حرير مىپوشند ، گارد محافظ دارد ، با كفار مراوده و مجالست دارد ، اسراف و تبذير او زبانزد همهء مردم است ؛ بلكه شراب مىخورد ؛ مجلس قمار دارد ؛ مىگفت : معاويه هر چه بكند ، مختار است و ما با او كارى نداريم ! معاويه ، وقاحت را به جايى رساند كه براى امتحان مردم ، روز چهارشنبه نماز جمعه خواند ! كسى هم اعتراض نكرد كه امروز چهارشنبه است و نماز جمعه چه معنى دارد .