معاويه مردى بود كه توانست اصحاب رسول اكرم ( ص ) را اطراف خود گرد آورد . او افرادى مثل ابوهريره و ابوموسى اشعرى را خريده بود كه براى او حديث جعل كنند . او كسى مثل عمروعاص سياستمدار را خريده بود كه قرآن را به نيزه كشيدند . پيشنهاد حكميت ، وگول زدن ابوموسى اشعرى در تاريخ مسلم است . معاويه مردى است كه از نظر تجهيزات نظامى عالى است . مىگويند يكى از اصحاب اميرالمؤمنين به شام رفت . معاويه كسى را واداشت تا نافهء او را بدزدد و وقتى ناقهء خود را يافت ، دزد گفت : ناقه مال من است . معاويه چهل مرد را واداشت تا شهادت دادند كه اين جمل مال دزد است و دزد ناقه را برد ! سپس معاويه ، ناقه و پولى به آن مرد داد و گفت : « به على بن ابىطالب بگو صد هزار از اين‌گونه افراد را به جنگ تو خواهم فرستاد ؛ افرادى كه فرق ناقه - شتر ماده - را از جمل - شتر نر - نمىدانند . » - اطرافيان حضرت مجتبى ( ع ) كسانى كه با حضرت مجتبى بيعت كردند ، كسانى از جنگ خسته و سرخورده بودند و جنگهايى مثل جمل و صفين و نهروان آنان را خسته و نااميد كرده بود . آنها افرادى بودند كه خوارج و هواداران آنان در آن افراد نفوذ كاملى داشتند و بيعت آنان با حضرت مجتبى براى اين بود كه اگر بر معاويه غلبه كردند ، آنان حضرت را از پا در آوردند و خود حكومت را به دست گيرند . ولى افراد شايسته در ميان آنان بسيار كم بود . پس معاويه توانست سران‌لشكر حضرت حسن را با پول و وعدهء رياست ، به حمايت خويش وادارد . چنان كه آنان شبانه رفتند و لشكر را بىسرپرست گذاشتند . پس اگر حضرت حسن صلح نمىكرد ، بعد از خونريزى فراوان ، معاويه امام را به دست اطرافيان مىكشت و سپس در شام براى حضرت عزا مىگرفت .