نيست ، زيرا معدن هم تا به استخراج نرسد ، موات مىباشد و با حفّارى و مانند آن احيا مىگردد . * * * احكام گفته شده براى معادن در آب‌هاى زيرزمينى نيز جريان دارد . حدود اصالت كار آنچه تاكنون گفته شد دربارهء كار بر منابع اوّليه ( از زمين و مواد خام موجود در آن و آب‌ها ) بود . گاهى با كار ، خود منابع اوليّه استخراج و مورد استفاده قرار مىگيرند ، و گاهى پس از استخراج آن‌ها كارهاى ديگرى روى آن انجام مىشود . انواع صنعت و كارهاى مربوط به ضروريات زندگى كه بر مواد خام انجام مىشود و آن‌ها را قابل مصرف مىسازد ، همه محترم است و موجب ملكيّت مىگردند . قرآن كريم مىفرمايد : « ليس للأنسان الّا ما سعى » « انسان فقط نتيجه كار خود را مىبرد » . و مصداق ظاهر آن همين كارهاى مستقيم مىباشد . ولى بايد حدود احترام و ارزش كار را دقيقا بررسى نمود . كار هر فرد محترم است بدين معناست كه هيچ كس حقّ ندارد او را استثمار كند و نتيجهء كار و كوشش او را ببرد ؛ ليكن فرد كارگر و فعاّل مىتواند زمين ديگرى را زمينهء كار و فعاّليت خود قرار دهد و در آن بذر خود را كشت نمايد ؟ و آيا مىتواند بر مادّهء خام شخص ديگر براى خود كار كند ، و فى المثل از معدن طلاى ديگرى ، ماده‌اى را برداشته خالص كند ، و يا بذر ديگرى را در زمين خود يا ديگرى كشت كند و نتيجهء كار مزبور را براى خود بداند ؟