نيز اين مطلب كه برخى از محقّقين معاصر مىگويند كه : معادن باطنى هم به ملك كسى در نمىآيد ، مگر به مقدارى كه براى نياز خودبرداشت مىكند زيرا عنوان احيا فقط مربوط به زمين است ، رواياتى كه احيا را موجب حقّ يا ملكيّت مىداند ، آباد كردن سطح زمين را از نظر كشاورزى مىگويد و نه باطن زمين و استخراج معدن را و بنابراين معادن باطنى هم ملك كسى نيست . . . « 1 » سخن و مطلب درستى نمىباشد . و اينك به دو نظريه فقهى در اين مسأله بنگريد : صاحب جواهر مىگويد : معادن ظاهرى آن‌هايى هستند كه احتياج به ظاهر كردن ندارد ( خود به خود ظاهرند ) ، بدين معنا كه وصل به آنها ، به كار و مخارج نيازى ندارد ( مانند نمك و نفت و كبريت و . . . البته منظور از نفت چيزى است كه خود از زمين بجوشد ، در زمان صاحب جواهر معادن نفت به مفهوم زمان ما امر شائعى نبوده است ) ، كه اين‌ها بدون كار و خود به خود ظاهر هستند و فقط براى برداشت و اخذ آن‌ها اقدام مىشود . . . چنين معدن‌هايى با احيا ، ملك نمىشوند ، زيرا در آن‌ها احيا تصوّر نمىشود ، زيرا احيا همان حفّارى و مانند آن مىباشد كه براى ظاهر كردن معدن انجام مىپذيرد . . . بنابراين هر كس كه زودتر از ديگران به چيزى از اين‌ها دست يافت ، مىتواند براى رفع احتياجات خود بردارد ، زيرا دليل « من سبق الى ما لا يسبق اليه مسلم فهو احقّ به » / هر كه پيش از ساير مسلمانان به چيزى سبقت گرفت ، مقدّم بر ديگران است . عموميّت دارد و شامل اين مسأله نيز مىباشد . . . معادن باطنى آن‌هايى است كه بدون كار و عمل ظاهر نيستند

--> ( 1 ) - اقتصاد اسلامى آقاى تهرانى .