عبدالجباربن زين العابدين شكوئى
6
مصباح الحرمين ( فارسى )
و دلتنگى از جهت درگذشت والدين - رحمةاللَّه عليهما - در طول اين مدّت ، كه مشوّقان اصلى اينجانب در تهيهء اثر حاضر بودند ؛ جهت جبران مافات و اداى دين ، با آرزوى اينكه خداوند متعال اين قليل را پذيرفته باشد ، اجر و ثواب اين عمل را به والدين خويش تقديم نموده ، شادى روح آنان و ارواح مؤمنين و مؤمنات را از درگاه حضرت احديّت جلّت عظمته ، مسئلت دارم ؛ ربّنا اغْفِرْ لي و لوالدىَّ و للمؤمنين يوم يقوم الحساب . پيرامون كتاب « مصباح الحرمين » عنوان كتاب و مقدّمهء مؤلّف در صفحهء آغازين ، پاسخگوى دو پرسش اساسى در مورد آن است : نام مؤلّف را به صراحت بيان نموده و اشارهاى به محتواى آن دارد ؛ مؤلّف يعنى « مولى عبدالجبّار شكويى » با هدف ارشاد و راهنمايى حجّاج بيتاللَّه الحرام و زوّار مدينهء منوّره به بيان اسرار و تاريخچهء اعمال مربوط به اين سفر معنوى پرداخته است و با اين هدف خواسته تا زائر مكّه و مدينه ، ضمن فهمِ تكاليف خويش ، با ثوابهايى كه در هر مرحله بدان نايل مىشود و اسرارى كه در هر يك نهفته است نيز آشنا شود ؛ به همين سبب ، اين كتاب را مىتوان تاريخ نگار حرمين دانست كه نه تنها طالبان علم و دانش از آن بهرهمند مىگردند ، بلكه براى زائران و كسانى هم كه هنوز به اين سفر معنوى مشرّف نشدهاند نيز مفيد است . مطالب كتاب در قالب سه بخش اساسى مرتّب شده است ؛ بخش اوّل دربارهء مكّهء مكرّمه و زيارتگاهها و عبادتهاى مخصوص به آن شهر و حومهء آنست ، بخش دوّم به همين ترتيب راجع به شهر مدينهء منوّره و زيارتگاههاى آن شهر و مختصرى از زيارتگاههاى شام و فلسطين و تاريخ آن ديار ، و بخش سوّم و پايانى ، تطبيق و مقايسهاى است كه مؤلّف بين مكّه و اعمال حجّ با امام حسين عليه السلام و وقايع عاشورا انجام داده است ؛ اين بخش نيز به نوبهء خود حاوى مطالبى خواندنى و قابل تفكّر و تأمّل است . مؤلّف توانمند و دانشمند ، مرحوم آيةاللَّه شكوئى قدس سره ، در تحرير مصباح الحرمين صنايع و ظرافتهاى خاصى را به كار برده است كه باعث شده اين اثر در مقايسه با