ميوه‌ها ) « 1 » ، معنى « ميوه » بنا به تفسيرى همان بود كه ذكر شد « 2 » . و بعضى فرموده كه مروى است از [ امام ] صادق عليه السلام كه مقصود از « ثمرات » ، ثمرات قلوب است ، يعنى : بينداز به دلهاى مردم ، محبّت ايشان را ، و قلوب مردم را مايل فرما به آنها ، و شايد اين تفسير آيهء شريفه است كه در سورهء ابراهيم عليه السلام فرمود : ى و اجْعَلْ افْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوى الَيْهِم‌ْى « 3 » ؛ چنان كه ابتداى استجابت دعاى ابراهيم عليه السلام از اين شد كه آب زمزم از زير پاى اسماعيل عليه السلام درآمد ، چنانچه تفصيلًا مذكور خواهد شد ان‌شاءاللَّه‌تعالى . [ پيدايش آب در مكّه و نتايج آن ] قبيلهء جُرهُم در ذوالمجاز و عرفات فرود آمده بودند پس چون آب در مكّه ظاهر شد ، مرغان و حيوانات صحرا نزد آب جمع شدند ، جرهم چون مرغان و وحشيان را ديدند دانستند كه آنجا آب به هم رسيده ، چون به آن موضع آمدند ، زن و طفلى را ديدند كه در زير درختى قرار گرفته‌اند و آب از براى ايشان ظاهر شده است ، از هاجر پرسيدند كه تو كيستى و قصهء تو و اين كودك چيست ؟ گفت : من ، مادرِ فرزندِ ابراهيم خليل الرّحمن عليه السلام هستم ، و اين پسر اوست ، و خدا او را امر فرموده كه ما را در اينجا بگذارد . گفتند : رخصت مىدهى ما را كه نزد شما باشيم ؟ چون روز سيُّم ابراهيم عليه السلام به طىّ الارض « 4 » ، به ديدن ايشان آمد هاجر گفت : يا خليل اللَّه ، اينجا قومى هستند از

--> ( 1 ) - بقره / 126 . ( 2 ) - مراد آوردن قريهء طايف و ميوه‌ها و ثمرات آن است كه پيشتر ذكر شد . م . ( 3 ) - ابراهيم / 37 . ( 4 ) - در « لسان » آمده است : اطْوِ لَنَا الأرض ، أي قَرِّبْها لَنا وَ سَهِّلِ السيرَ فيها حَتّى لا تَطول عَلَينا [ « اطْوِ لَنَا الارض » به‌معنى آنست كه راه را بر ما نزديك و سير را آسان گردان به گونه‌اى كه به درازا نكشد ] ؛ لسان العرب 15 / 18 . « طىّ الارض » در لغت ، پيمودن مسافت به آسانى است ولى در اصطلاح ، كرامتى است از اولياء اللَّه ، كه مسافتهاى دور را در زمانى اندك مىپيمايند ، بعنوان نمونه مىتوان به سير اميرالمؤمنين عليه السلام از مدينه به مدائن ، جهت تجهيز و تدفين پيكر جناب سلمان رضى الله عنه و بازگشت به مدينه ، در فاصلهء زمانى بين صبح تا ظهر يك روز اشاره نمود ؛ جهت آگاهى بيشتر ، به بحار 368 / 22 ب 11 ح 7 و 39 / 142 ب 80 ح 7 و الخرائج 2 / 562 مراجعه شود . م .