بر مُدّعى . و امّا كعبه ؛ ناميده شد به اين اسم به چند جهت : اوّل اينكه در لغت عرب هر چيز بلند و مرتفع را كعب گويند ، پس به جهت شرافت و علوّ مرتبهء اين مكان ، كعبه‌اش گفتند . دوّم مروى است كه آن را كعبه گفتند به جهت اينكه مربّع است ، و مربّع شد به جهت آنكه برابر بيت المعمور واقع شده ؛ و آن مربّع است به جهت آنكه مُحاذى « 1 » عرش الهى است ، و عرش نيز مربّع است به جهت كلماتى كه بناى اسلام آن است ، [ و آن كلمات ] چهار است ، و آن : سُبحانَ اللَّه و الحَمدُ للَّه و لا الهَ الّا اللَّه و اللَّهُ اكبر است « 2 » . سيّم روايت شده كه آن را كعبه گويند به جهت اينكه وسط دنيا است « 3 » 0 و اوّل او خلق شده ، بعد از آن زمين را از زير آن كشيده‌اند در بيست و پنجم ماه ذى القعدة الحرام « 4 » ، و به اين سبب ، روزِ آن را دحو الأرض گويند . و از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله مروى است كه : وسط زمين كعبه است « 5 » ، و از [ امام ] رضا عليه السلام مروى است كه خانهء كعبه در وسط زمين شد به جهت اينكه زمين را از زير آن پهن كردند ، و از جهت آنكه فرض اهل مشرق و مغرب در اين مساوى باشد « 6 » . و نيز از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله مروى است كه وسط زمين بيت‌المقدّس است « 7 » . و حديث كعبه را حمل نموده‌اند به اينكه نسبت به معموره « 8 » است نه مطلق زمين ، و حديث قدس را حمل نموده‌اند بر آنكه زمين محشر است و حشر هم در آنجا خواهد شد ، و ظاهراً نظر به

--> ( 1 ) - مُحاذى : مقابل ، روياروى . لغت نامه . ( 2 ) - الفقيه 2 / 190 ح 2110 ؛ بحار 55 / 5 ب 4 ح 2 ؛ علل‌الشرائع 2 / 398 ب 138 ح 2 . ( 3 ) - ( حديث نبوى صلى الله عليه و آله ) : الفقيه 2 / 190 ح 2109 ؛ بحار 96 / 57 ب 5 ح 8 ؛ الاختصاص / 33 - 34 ؛ علل‌الشرائع 2 / 398 ب 138 ح 1 . ( 4 ) - الفقيه 2 / 89 ح 1814 و 2 / 242 ح 2300 ؛ وسايل 10 / 449 ب 16 ح 13815 و ح 13817 ؛ بحار 94 / 122 ب 63 ح 1 ؛ الاقبال / 310 ؛ ثواب‌الاعمال / 79 . ( 5 ) - الفقيه 2 / 190 ح 2109 ؛ بحار 96 / 57 ب 5 ح 8 ؛ الاختصاص / 33 ؛ علل‌الشرايع 2 / 398 ب 138 ح 1 . ( 6 ) - الفقيه 2 / 191 ح 2114 . ( 7 ) - بحار 57 / 251 ب 37 . ( 8 ) - مَعمورَه : ( تأنيث معمور ) ، آباد ، جاى آباد . لغت نامه .