زنان ، و بعضى گفته : به جهت اينكه در آنجا مىكِشند گردنهاى جبابره « 1 » را ، و بعضى گفته‌اند : به جهت اينكه مردم در آنجا به همديگر مزاحم و مدافع مىباشند . و امّا مكّه : پس در مادّهء اشتقاق آن نيز چند وجه ذكر كرده‌اند : اوّل اينكه اشتقاق آن از مَكَّ به معنى « انقَصَ » باشد ، چون آنجا ناقص و فانى مىنمايد گناهان مردم را به جهت عباداتى كه در آنجا مىشود . دوّم مشتق از امْتَكَّ الفَصيل « 2 » است ، و اين را در زمانى گويند كه بچهء حيوانات بمكد تمام آنچه را كه در پستان مادر اوست ؛ تَمَكْمَكْتُ العَظم « 3 » : زمانى كه بمكى تمام مغز او را ؛ پس مكّه مىكِشد و مىمكد مردم را از هر طرف زمين بسوى خود ، به جهت عبادت خاصّه . سيّم باز مكّه از مادّهء سابقه مىباشد كه [ به ] معنى مكيدن باشد به جهت كمى آب در آنجا « 4 » ؛ گويا كه آب زمين مكيده شده . چهارم بدرستى كه مكّه وسط زمين است و چشمه‌ها و آبها مىجوشد و متفرّق مىشود از زير آن [ چرا ] كه منبع همهء آبها از زير مكّه است ، پس گويا تمام زمينها مىمكد از آب مكّه در واقع . پنجم مكّه مشتق است از تَمُكُّ « 5 » بمعنى هلاك كردن ؛ به جهت اينكه هلاك مىكند هر كه را كه قصد بىحرمتى آن مكان مقدّس نمايد ، چنانچه واقعهء اصحاب فيل ، شاهد است

--> ( 1 ) - جَبابِرَه : گردنكشان . لغت نامه . ( 2 ) - امْتَكَّ الفَصيلُ : امْتَصَّ جَميعَ مافيهِ وَ شَربَهُ كُلَّهُ . لسان العرب 10 / 490 ( مادهءمَكَّ ) ؛ توضيح آنكه « امْتَكَّ » صيغهءمفرد مذكر ماضى از مادهء مكّ در باب افتعال است ، و « مَكّ » در زبان عربى به معناى « مَصّ الثّدي » است . م . ( 3 ) - تَمَكْمَكْتُ العَظم : اذا استخرجتَ مُخَّهُ فَاكَلْتَهُ . [ هنگامى كه مغز استخوان را بمكى و بخورى ] ؛ لسان العرب 10 / 490 ( مادهء مكّ ) . ( 4 ) - در « لسان » آمده است : مكَّة . . . قيل : سُمّيَتْ بذلكَ لِقلّةِ مائِها و ذلكَ انّهُم كانُوا يَمْتَكّونَ الماءَ فيها ، اي يَستَخرِجونَه [ گفته شده است كه مكّه ناميده شد به دليل كمى آب آن ، كه در آنجا آب را مىمكيدند يعنى استخراج مىنمودند ] . لسان العرب 10 / 490 ( ماده مكّ ) . ( 5 ) - در « لسان » آمده است : قيل سُمّيَتْ مَكّة لأنَّها كانَتْ تَمُكُّ مَنْ ظَلَمَ فيها و ألْحَدَ ، أي تهلكُه [ گفته شده كه مكّه‌ناميده شد زيرا هركه در آنجا ظلم و الحاد مىكرد او را هلاك مىساخت ] ؛ لسان العرب 10 / 490 ( مادهء مكّ ) .