جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
59
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
مواد غذايى و ذخيره بودهاند در شبها و پيشتر از قافله حركت مىكردند . و در ايستگاههاى ميان راه كه كاروان به آبگيرى مىپرداخت حوضهاى بزرگ آب جهت سيراب نمودن شتران ساخته شده بود ، و اين ايستگاهها كه معمولًا در پادگانهاى بزرگ قرار داشت همواره و در طول سال سربازانى به پاسدارى مشغول بودهاند ، و در اين قلاع همواره شيوخ بدوى عشاير به دريافت اجرت حق حراست كاروان نايل مىگرديدند و هر يك از اين ايستگاهها با فاصلهاى در حدود 12 ساعت از ايستگاه بعدى قرار داشته است . اما كاروان حجاج مصريان نيز به همان نظم و ترتيب كاروان شامى بود ، ليكن معمولًا تعداد حجاج كاروان مصريان كمتر از قافلهء شامى بود ؛ زيرا كاروان تنها حامل حجاج مصر و گروهى از سربازان همراه بوده است ، ليكن راهى را كه قافلهء مصرى طى مىكرد از سختى و مشقت بسيارى برخوردار بود و چون از ساحل درياى سرخ مىگذشت و مجبور بود از ميان ديرهاى قبائل عربى عبور نمايد كه به شقاوت و دزدى شهره بودند و غالباً با نيروى اسلحه به كاروانها حمله مىكردند . و در سال 1814 م . كاروان مصر فقط شامل همراهان محمل و گروهى از سربازان و كارمندان دولتى بودند ؛ زيرا تمام حجاج مصر راه سوئز را ترجيح داده بودند . و در سال 1816 م . همراه كاروان گروهى از اعيان و ثروتمندان بودند و يكى از اين حجاج اثاثيه و جامهدانهاى خود را بر يكصد و ده شتر بار نموده بود و چادر و خيمهگاه او نيز بالغ بر 8 عدد بود ، و لابد هزينهء مسافرت او متجاوز از ده هزار دينار بوده است . علاوه بر اينها ، 500 خانوادهء كشاورز از مصر سفلى نيز بودند كه اينان هرگز به سختيهاى راه در بيابان و دريا اعتنايى نداشته و آنها را تحمّل مىكردند . و از عجايب آن كه بورخارت مىگويد به همراه اين كاروان گروهى