جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
55
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
زيديهاى مكه و يمن مذهبى است كه مؤسس آن الامام الهادى الى الحق يحيى بن الحسين است كه نياى او حضرت امام حسن مجتبى - ع - مىباشد . وى در سال 245 ه . در منطقهء الرص از نواحى قصيم به دنيا آمد و در سال 280 ه . براى نخستين بار در منطقهء صعدهء يمن ، عقيدهء خود را علنى نمود ، و پس از جنگى با عباسيان بر صنعاء مستولى گرديد ، ليكن بعدها از اين شهر رانده شد و پس از جنگ و گريزى با قرامطه در سال 298 ه . مسموم و در صعده درگذشت . ولى برخى ديگر نسب زيديان را به زيد بن على بن زين العابدين مىرسانند ، كه در سال 121 ه . در كوفه به دستور هشام بن عبدالملك اموى كشته شد . بورخارت در بخشى ديگر از سفرنامهاش به توصيف قاضى مكه كه معمولًا از سوى امپراتوران عثمانى معين مىشدند ، مىپردازد و مىگويد غرض از اين تعيين اين بوده است كه شرفا نتوانند نظرات مستبدانه خود را بر زندگى اجتماعى و مسائل قضايى مردم تحميل كنند ، ولى اعتراف مىكند كه قاضى عملًا در اختيار حاكم است ؛ زيرا در بار خلافت ، دست حكّام را براى هر گونه كارى به شرط فرستادن منظم ماليات و خراج به باب عالى بازگذاشته است ، از اين رو هيچ فردى قادر به احقاق حق خود در محاكم نمىباشد ، مگر آن كه حكومت از او پشتيبانى نمايد و يا رشوه بپردازد و لذا حكم قاضى نيز همواره تابع شخصى است كه بيشتر بپردازد . درآمد شريف غالباً از راه ماليات گمرك جده است كه بيشتر اين درآمد ميان او و پاشاى تركى تقسيم مىشد ، ولى پيش از استيلاى محمد على پاشا بر حجاز شريفان مكه تمامى درآمد را به خود اختصاص داده و از پرداخت حق پاشا امتناع مىورزيدند ، و اين وضعيت برقرار بود تا آن كه اين خديوى ، سلطهء خود را بر حجاز مستحكم نمود و تمامى ماليات را از آنِ خود كرد . و گفته