جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
56
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
مىشود شريف غالب در دوران عظمت و قدرت خود ، داراى 8 كشتى بزرگ بود كه ميان جده و بنادر يمن و مصر به تجارت قهوه مىپرداختند ، و هنگامى كه با كسادى بازار قهوه روبرو مىشد تجار و بازرگانان جده را به خريد قهوهاش به قيمت بازار وادار مىكرد . علاوه بر اين ، دو كشتى از ناوگانش ساليانه يك سفر به كرانههاى جزائر هند شرقى مىپرداختند و مالالتجارهاى كه از آنجا آورده مىشد غالباً به حجاج و يا به زور به بازرگانان جدّه فروخته مىشد . علاوه بر اين درآمدها ، شريف مكه درآمدهاى ديگرى از راه برقرارى ماليات بر مواد غذايى و حيوانات به دست مىآورد ، با توجه به اين مالياتها بود كه در دوران شريف غالب ، عايدات ساليانه او بالغ بر 350 هزار پوند انگليسى مىگرديد . حج در جلد دوّم از سفرنامهء بورخارت ، توصيف مفصلى دربارهء حج و مناسك آن آمده است ، بورخارت در آغاز سخنش به اين موضوع اشاره دارد كه حماس و اشتياق مسلمانان در اين سالها به انجام واجبات دينى كم شده ، بويژه اين عدم اشتياق دربارهء حج مشهود است ؛ زيرا هزينهء سنگين سفر حج ، عامل مهمى در بازدارى مسلمانان از تحمل سختيهاى اين سفر است ، و از اين رو بسيارى از افراد مستطيع با پرداخت پول ، از سوى خود نايبى به حج مىفرستند ولى گروهى ديگر در انجام حج يا سستى نموده و يا به انجام آن توجهى ندارند . بورخارت مىگويد : گروهى از حجاج پيش از سه يا چهار ماه از وقت حج به مكه رسيدهاند ، و اين گروه بدين وسيله توانستهاند ماه رمضان را در اين شهر مقدس به عبادت مشغول باشند و از اين راه اجر و ثواب فراوانى را