جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
40
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
بورخارت از دو كوچه به نامهاى « الزقاق الصينى » و « زقاق الحجر » ياد مىكند كه مىگويد : در اين كوچه حضرت زهرا - سلاماللَّه عليها - و ابوبكر به دنيا آمدهاند ، و علت اين كه نام اين كوچه را « زقاق الحجر » ( يا سنگ ) گفتهاند بخاطر سنگى در آن بوده است كه همواره به پيامبر - ص - در هنگام عبور و مراجعت از كعبه سلام مىداده است . منتهىاليه شهر مكه از طرف المعلّى و محل اتصال آن به الغزى ، دشتى شنى است كه در آن برخى قهوهخانههاى خلوت قرار دارد و در كنارهء اين دشت شنى تعدادى بركهء آب قرار دارد كه قوافل حجاج از آب آن استفاده مىكنند ؛ يكى از اين بركهها از آنِ قافلهء مصريها و ديگرى از آنِ شاميها مىباشد كه در سال 821 ه . ساخته شده است و در نزديكى اين بركهها مسجدى مىباشد بنام « جامع السليمانيه » و مشهور در مكه اين است كه بر مسلمانانى كه از قندهار و افغانستان و كشمير و ديگر سرزمينهاى مسلماننشين واقع در سند به مكه مىآيند « سليمانيه » مىگويند . و در برابر سليمانيه ، در سمت شرقى كوه ، كوى « شعب عامر » در همسايگى « الغزّى » و « شعب على » قرار دارد . در اين كوى دستفروشان دورهگرد از اعراب بدوى سقيف و قبائل قريش سكونت دارند . علاوه بر اينها گروهى از خانوادههاى شرفاى تهىدست نيز زندگى مىكنند . در اين كوى برخى آسيابهاى بزرگ كه از آنِ حاكم تركى است ، قرار دارد . علاوه بر اين ، در اينجا پارچههاى پنبهاى و كتانى رنگآميزى مىشود . در پايان خيابان المُعلّى و در فاصلهء نه چندان دور از كاخ شريف مكه كه در شمال منطقهء البرك مىباشد ، آرامگاه ابوطالب عموى پيامبر - ص - و پدر امام على - ع - قرار دارد كه وهابيان به تخريب ساختمان آن پرداخته و آن را به تلى از خاك تبديل نمودهاند ، و پس از تخريب ساختمان ، محمد على پاشا تجديد بناى آن را مناسب نديد . بورخارت مىگويد : مردمان مكه