جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
41
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
ابوطالب را تقديس كرده و به دو احترام فوقالعاده و زايدالوصفى مىنمايند و همواره از سوگند ياد كردن به دروغ به نام او پرهيز مىكنند . بورخارت در پايان سخنش دربارهء كويهاى مكه به جمعيت مكه اشاره مىكند . او نخست به سختىِ آمارگيرى جمعيت در عموم كشورهاى مشرق زمين اشاره كرده و آنگاه جمعيت مكه را در غير موسم حج 25 تا 30 هزار نفر تخمين مىزند ، و به اين تعداد 3 تا 4 هزار غلام حبشى و غير حبشى نيز اضافه مىكند . بورخارت مىگويد : خانههاى مكه قادرند سه برابر اين جمعيت را در موسم حج در خود جاى دهند . او مىگويد سرشماريى كه در دوران خلافت سلطان سليم اول ( 923 ه . ) انجام گرفت ، نشان داد كه شمارش مردان و زنان وكودكان 12 هزار نفر مىباشد . و وى از مورّخى بنام قطب الدين روايت مىكند كه در گذشته ، تعداد اهالى مكه بيش از اين بوده است ؛ زيرا هنگامى كه در سال 314 ه . قرامطه به مكه هجوم آوردند بيش از 30 هزار نفر به دست آنان كشته شدند ! بيتاللَّه الحرام بورخارت در جلد اوّل سفرنامهء خود به تفصيل به توصيف بيتاللَّه الحرام پرداخته و آن را از تمام جوانب مورد بررسى قرار مىدهد ، بگونهاى كه اين توصيف بيش از 50 صفحه از سفرنامهء او را دربرمىگيرد . مهمترين مطالبى كه بورخارت بدان پرداخته عبارتند از : نام درهاى مسجدالحرام كه او 39 نام تازه را كه در برابر نام دربهاى قديمى مىباشد آورده ، ليكن مىگويد امروزه مهمترين دربهاى مسجد عبارتند از باب السلام ( كه هر حاجى بايد از آنجا وارد شود ) ، باب العباس ، باب النبى - ص - و باب على - ع - كه تمام آنها در سمت شمال قرار دارند . اما در سمت مشرق مهمترين دربها