جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )

30

موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )

از ينبع به قاهره ، سخن گفته است . بورخارت مىگويد : هنگام ورود به قاهره در دوران حكومت خديوى محمد على پاشا اسلام آورده و خود را شيخ ابراهيم ناميده است . ويليام اوسلى ناشر سفرنامهء بورخارت در سال 1829 م . مىگويد : آگاهى بورخارت از زبان عربى و عادات و رفتار مسلمان ، اين فرصت را به او داد كه بتواند به عنوان يك مسلمان در حج شركت كرده و در ميان مسلمانان زندگى كند ، بدون اين كه كسى كوچكترين شك و ترديدى در راستگويى او كند ، و خود بورخارت به ديگران مىگفت : او از مماليكى است كه از كشتار محمد على پاشا در مصر نجات يافته است ، از اين رو از فرصت حملهء خلافت عثمانى عليه وهابيان استفاده كرده و براى انجام مناسك حج به مكه آمده است . بورخارت در سال 1814 م . موفق به زيارت مكه شد و اين در حالى بود كه محمد على پاشا در بهار سال 1813 م . به حجاز وارد شد و مدتى را در طائف به سامان دادن ارتش خود پرداخت و عاقبت توانست وهابيان را در قلاع خود مورد حمله قرار دهد . بورخارت در روز 18 تموز سال 1814 م . وارد جدّه شد و سپس براى ديدار با محمد على پاشا به طائف عزيمت نمود و از آنجا به قصد حج به مكه رفت . از نوشته‌هاى او برمىآيد كه محمد على پاشا نسبت به مسلمان بودن او ترديد داشته ولى در عين حال به دو اجازهء رفتن به مكه و انجام حج را داده است . او در سفرنامهء خود ، نخست به توصيف حج و كارهايى كه حج‌گزار پيش از ورود به مكه بايد انجام دهد ، مىپردازد . وى دربارهء لباس احرام مفصل سخن مىگويد و داستان سفر هارون الرشيد و همسرش زبيده به مكه و احرام پوشيدن آنان را نقل مىكند ، آنگاه به توصيف مسجدالحرام و طواف و سعى ميان صفا و مروه و زيارت عمره مىپردازد .