فيناتى دربارهء مناسك حج مىگويد : هنگامى كه حاجيان به عرفات مىروند ، ضرورى است كه گوسفندى را قربانى كنند ، و در اين كار همهء حجاج اعم از ثروتمند و فقير شريكند و گاهى نيز متمكنين ، فقرا را كمك مىكنند و با كشته شدن اين تعداد از گوسفند ، گوشت فراوانى فراهم مىآيد كه فقرا از گوشه و كنار براى جمع‌آورى و تهيهء سهم خود گرد مىآيند . در پايان مراسم حج ، هر يك از حجاج نام خود را نزد كاتب معينى مىنوشته است ، عادتى كه بنا به نقل بورتون ، امروزه بدان اهميتى داده نمىشود ، علاوه بر اين پيشتر شريف مكه به افرادى كه متمكن از پرداخت پول بودند برگه‌اى مىداده است كه در آن شهادت به اداى مناسك حج شده بوده است ، اين عادت نيز - به نقل بورتون - امروزه منسوخ شده است . جان لويس بورخارت بورخارت جهانگرد سويسى يكى از مشهورترين جهانگردان قرن نوزدهم شمرده مىشود ، وى سرزمين نوبه و اطراف آن ، از كشورهاى آفريقايى : مصر ، سوريه ، حجاز و سرزمينهاى مجاور آن را سياحت نمود و سفرنامهء جالبى از اين سفرهاى خود به يادگار گذاشت ، كه يكى از سفرنامه‌هاى او بنام « سفرهاى او به سرزمينهاى جزيرةالعرب » است كه در آن به توصيف مكه و مدينه و اطراف آنها پرداخته است . او در جلد اول سفرنامهء خود به توصيف مشاهداتش از جده ، طائف ، مكه ، و محلات مكه ، بيت‌اللَّه الحرام ، كعبه و ديگر مكانهاى مقدس ، مردمان مكه ، حكومت مكه و آب و هواى مكه پرداخته . و در جلد دوم از مناسك حج ، مدينه ، مكانهاى زيارتى در مدينه ، حكومت مدينه ، آب و هواى مدينه ، شهر ينبع و سفر خود