ظهر كه شهر در آرامش و سكون فرو مىرفت و تنها صداى مؤذن بود كه از بلنداى گلدسته‌ها مردم را به نماز دعوت مىكرد . مهمترين مكانى كه توجه انسان را در مكه به خود جلب مىكند همانا ساختمان مقدسى است كه در ميانهء شهر قرار دارد ، مكانى مسطح و وسيع كه كف آن سنگفرش و داراى دربهاى متعدد است و در اطراف اين فضاى باز ، رواقهايى قرار دارد كه سنگينى سقفهاى آن را ستونهاى متعدد سنگى به دوش مىكشند . و در ميان اين فضاى باز ، ساختمانى قرار دارد كه كعبه ناميده مىشود . سطح ديوارهء خارجى اين ساختمان را پوششى از مخمل گرانقيمت ، كه بر روى آن نوشته‌هاى عربى با آب طلا است ، پوشانيده است . او دربارهء ازدحام جمعيت در مكه مىگويد : علاوه بر جمعيت فراوانى كه در سالهاى اخير متناوباً وارد مكه شده‌اند ، امسال دو قافلهء بسيار بزرگ از حجاج ؛ يكى از آفريقا و ديگرى از آسيا وارد مكه شد و مجموع حجاج اين دو قافله چهل هزار نفر بودند كه از سيماى آنها مىتوان شدت احترام و علاقهء آنان را نسبت به مسجدالحرام مشاهده كرد . بورتون جهانگرد ، كه سفرنامهء فيناتى را چاپ نموده ، در پاورقى خود بر آن ، مىگويد : على بك معتقد است شمار حجاجِ سال 1807 م . در عرفات هشتاد هزار مرد و دو هزار زن و هزار كودك بوده است . و اين در حالى است كه جهانگرد ديگرى به نام بورخارت حجاج را در سال 1814 م . هفتاد هزار نفر دانسته است ، ليكن بورتون مىگويد تعداد حجاج در سال 1853 م . كه خود به حج رفته بود ، از پنجاه هزار نفر تجاوز نمىكرده است .