السيد الخميني ( مترجم : محمد موسوى بجنوردى )
64
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى )
نيست . مسأله 6 - خريد و فروش اراضى مفتوح العَنْوة ؛ يعنى اراضىاى كه از دستِ كفّار به صورت قاهرانه گرفته شده است و در زمان فتح ، آباد بوده ، جايز نيست ، اين زمين ، ملك تمام مسلمين است كه تا ابد به همين شكل باقى خواهد بود و در اختيار كسى است كه آن را آباد نمايد و ماليات آن را صرف صلاح مسلمين مىنمايند . اما زمينهاى فتح شدهاى كه در زمان فتح موات بوده اگر كسى آنها را آباد كرد ملكِ احيا كننده است ، و با همين حكم مشكل برخى از زمينها و عقاد و برخى زمينهاى اقطاعى كه به آن معامله مىكنند حل مىگردد ، چون اين احتمال مىرود كه لابد متصرّف آن در آن زمينها كارى كرده كه مالك شده پس تا زمانى كه خلافش اثبات نشده حمل بر صحت و مالكيت آنان مىگردد . پنجم - قدرت تسليم مال مورد معامله است ، پس بنابراين خريد و فروش پرندهى فرارى هنگام پرواز در آسمان ، يا ماهى مملوك فرارى در حال شنا در آب و حيوان اهلى زمانى كه گريخته باشد را نمىتوان فروخت اما در صورتى كه فروشنده قادر بر برگرداندن و تسليم آن به مشترى است خريد و فروشش ظاهراً جايز و صحيح است . خيارات خيارات چند قسم است : اول : خيار مجلس هرگاه معامله واقع گردد خريدار و فروشنده هر دو تا زمانى كه از يكديگر جدا نشدهاند و مجلس عقد را ترك نكردهاند خيار دارند ؛ يعنى حق فسخ دارند . پس اگر مجلس را ترك كنند و از هم جدا شوند حتى اگر به يك گام تحقق پيدا كند خيار مجلس از هر دو ساقط است و معامله لازم مىگردد ، ولى اگر به اتفاق هم از محل مجلس خارج شوند خيار تا زمانى كه از هم جدا نشدهاند خيار باقى است . دوم : خيار حيوان كسى كه حيوانى را خريدارى مىكند از زمان عقد سه روز خيار دارد . و در ثبوت اين خيار ، براى فروشنده در مورد ثمن معامله اگر حيوان باشد اشكال وجود دارد ؛ بلكه نبودن اين خيار براى فروشنده قوى به نظر مىرسد . مسأله 1 - اگر مشترى در حيوان خريدارى شده تصرفى نمايد كه آن تصرف غالباً دلالت بر رضاى او دارد و كاشف از آن است مانند آنكه حيوان را نعل بزند و يا موهاى آن را كوتاه نمايد و يا سُمّ آن را بتراشد و يا موى حيوان را رنگ نمايد ، خيار او ساقط مىشود و