على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3990
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
هيعوعة ( hay'u'at ) ا . ع . قى . هيعوعة ( hay'u'at ) م . ع . هاع هوعا و هيعوعة . ر . هوع . هيف ( hayf ) ا . ع . سختى تشنگى و شدت عطش . و باد گرمى كه از جانب يمن وزد و آن نكبايى است ميان جنوب و دبور از تحت مجراى سهيل كه گياه را بخشكاند و حيوان را تشنه كند و آب را خشك نمايد . المثل : ذهبت هيف لا ديانها اى لعاداتها لانها تجفف كل شئ و تيبسه ، و اين مثل را در وقتى گويند كه هر كسى بشأن و حال خود جدا جدا متوجه گردد و يا در حق شخصى كه عادت خود را لازم گيرد . و نيز هيف : نام رودبارى در يمن . هيف ( hayf ) و ( hayaf ) م . ع . هاف هيفا و هيفا ( از باب فتح ) و هيف هيفا ( از باب سمع ) : لاغر شكم و باريك ميان گرديد . و هاف العبد : گريخت آن بنده . هيف ( hayaf ) ا . ع . لاغرى شكم و باريكى ميان مردم و جز آن . هيف ( hif ) ع . ج . اهيف و هيفاء . هيفاء ( hayf ' ) ص . ع . امراة هيفاء : زن لاغر شكم باريك ميان . و فرس هيفاء كذلك . ج : هيف . هيفان ( hayf n ) ص . ع . رجل هيفان : مرد تشنه . هيفان ( hayaf n ) ص . ع . مرد زود تشنه شونده و يا سخت تشنه . هيفك ( hayfak ) ا . ع . زن گول و احمق . هيق ( hayq ) ا . ع . باريك و دراز از هر چيزى . و شترمرغ نر . هيقعة ( hayqa'at ) ا . ع . آواز بر خوردن شمشير بجايى . و زدن چيز خشكى بر سر چيز خشك ديگر تا آواز برآيد . هيقل ( hayqal ) ا . ع . شترمرغ نر . و سوسمار . هيقلة ( hayqalat ) ا . ع . نوعى از رفتار . هيقم ( hayqam ) ا . ع . شتر مرغ نر و دراز . و درياى فراخ دورتك . و آواز موج دريا . و آواز فرو بردن لقمه . هيقمانى ( hayqam niyy ) و ( hayqom niyy ) ا . ع . دراز بالا . هيكل ( haykal ) ا . ع . اسب دراز و ستبر و درشت . و ستبر از هر چيزى . و گياه دراز تمام باليده . و شكوه . و كالبد و پيكر . و بناى بلند . و هر حيوان ضخم و ستبر . و تعويذ . ج : هياكل . و هيكل بنى اسرائيل : نام مسجدى كه بنى اسرائيل در اورشليم بنا كردند . و هيكل الترابى : بدن انسانى . و هيكل التوحيد : صورت انسان . و هيكل الرضوان : بهشت . و نيز هيكل : خانه ترسايان كه در آن پيكر مريم باشد و كليسياى ترسايان . و نيز هيكل : از اعلام است . هيكل ( haykal ) ا . پ . مأخوذ از تازى - بتخانه و هر بناى عظيم و رفيع . و صورت و تنه و پيكر و هنام . و هر حيوان گنده و ضخيم و جسيم . و تعويذ و دعا و بازوبند و حمايل . و هيكل بستن : مردن و وفات نمودن . و هيكل خاكى : غبار جسد و قالب آدمى . و هيكل رضوان : بهشت . هيكلة ( haykalat ) ا . ع . زن كلانجثه دراز . هيكلة ( haykalat ) م . ع . هيكل النبات هيكلة : بانجام رسيد باليدن آن گياه . هيكله ( haykale ) پ . نام گياهى . هيكوك ( haykuk ) ا . ع . ابله و احمق با شرارت . هيگر ( haygar ) و ( hayger ) ا . پ . اسب كميت يعنى اسب سرخ مايل بسياهى كه يال و دم وى سياه بود . هىگير ( hay - gir ) ا . پ . بانك و فريادى كه در هنگام انداختن تير و يا رها كردن سك براى شكار مىكنند . هيل ( hayl ) ا . ع . آنچه فرو ريزد از ريك و خاك و آرد و جز آن . و جاء بالهيل و الهيلمان : مال بسيار آورد و يا آورد ريك و باد را . و المثل : هيل خير حالبيك تنطحين . ر . هيلة . هيل ( hayl ) م . ع . هال عليه التراب و الرمل هيلا ( از باب ضرب ) : فرو ريخت به روى خاك و ريك را . و هال الدقيق فى الجراب : ريخت آرد را در انبان بدون وزن و كيل . و هال التراب : فرستاد خاك را . و هال الرمل : جنبانيد پايين آن ريك را پس از بالا ريزش كرد . و هر چيزى كه كسى آن را بفرستد از ريك و خاك و طعام و جز آن مىگويد : هلته هيلا . هيل ( hil ) ا . پ . ياى مجهول - دارويى خوشبو كه بتازى قافله گويند . هيلا ( hayl ) ا . پ . پرندهء شكارى كوچكتر از باز . هيلاء ( hayl ' ) ا . ع . نام كوهى سياه در مكه . هيلاج ( hayl j ) ا . پ . حسابى است مر منجمان را كه بدان احوال مولود و عمر آن را شناسند . و زايچهء طالع مولود .