على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3984
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
هويت ( hoveyyat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مرتبه وحدت . و ذات و بارى تعالى و لاهوت . و هستى و وجود . هويجة ( hovayjat ) ا . ع . مصغر حاجة يعنى غوك خرد . هويد ( havid ) ا . پ . كشور سمرقند . هويد ( havid ) و ( hovayd ) ا . پ . جهاز شتر و رخت شتر . هويدا ( hovayd ) ص . م ف . پ . ظاهر و آشكار و روشن و واضح و بين و پديد و پيدا . و رنك پريده . و ظاهرا و آشكارا . و هويدا شدن : پديد آمدن و ظاهر شدن و آشكار گشتن . و هويدا كردن : پديد كردن و ظاهر كردن و فاش كردن . هويدا دين ( hovayd - din ) ص . پ . كسى كه بطور آشكار اقرار بكيش و آيين خود مىكند . و آنكه اقامهء دليل و برهان بر حقانيت دين خود مىكند . هويدا سخن ( hovayd - soxan ) ص . پ . كسى كه كلام وى به خوبى فهميده مىشود و به آسانى ما فى الضمير خود را بيان مىكند . هويدائى ( hovayd 'i ) ا . پ . پيدايى و روشنايى و ظهور . هويدك ( hovaydak ) ا . پ . نام يكى از پيشوايان ملحدان . هوير ( hovir ) ص . پ . اميد دارنده و آنكه اميد دارد . هويس ( havis ) ا . ع . فكر و انديشه و آنچه در دل پنهان دارند . هويشة ( havicat ) ا . ع . گروه آميختهء از هر جنس مردم . هويه ( huye ) ا . پ . دوش و كتف . و پشتى و حمايت . هه ( hah ) ا . پ . آواز و صداى نفس . و هه كردن : نفس زدن به صورت ديگرى . هه ( hah ) ع . كلمهايست كه در تذكره و وعيد استعمال مىكنند . هه ( hahh ) و ههة ( hahhat ) م . ع . هه هها و ههة ( از باب فتح ) : گرفتگى در زبان وى پيدا شد و بند آمد زبان وى در سخن گفتن . هاهنا ( h hon ) ع . يعنى اينجا . هى ( hay ) پ . كلمهء تنبيه و آگاهانيدن و خبردار كردن كه در مقام تهديد و تخويف و زجر و استهزا گويند و گاه در مقام تحسين . هى ( hay ) پ . كلمهء فعل يعنى هست و موجودست . هى ( heya ) و ( heyya ) ع . ضمير مؤنث يعنى آن زن . هى ( hayy ) ع . اسم است مر فعل امر را و در مفرد گويند هيك : يعنى بشتاب در آنچه در وى هستى و در تثنيه هيا و در جمع هيوا و قولهم : يا هى ما لى : كلمهء تعجب است و لغتى است در مهموز . ر . يا هيئ ما لى . و هى بن بى : كسى را گويند كه نه خودش و نه پدرش معروف نباشد و كسى آنها را نشناسد و گفتهاند هى نام يكى از پسران آدم بود كه نسلش منقطع گرديد . و يق : ما ادرى اى هى بن بى هو : يعنى نمىدانم كدام خلق است آنكس . هى ( hayy ) ع . كلمهايست كه در زجر استعمال مىكنند و گاه آن را مكرر كنند و هى هى گويند . هئ ( hay'a ) ع . يق : يا هئ مالى : كلمهايست كه در تعجب و يا تلهف و تأسف استعمال مىكنند يعنى آگاه باش . هئ ( hay ' ) و ( hi ' ) ا . ع . خواندن بطعام و شراب . و خواندن شتر را بر آب . هئ ( hayye ' ) ص . ع . رجل هئ : مرد نيكو پيكر . هيا ( hay ) ع . يكى از حروف ندا بمعنى ايا . هيأات ( haya ' t ) ع . ج . هيأة . هياءة ( hay 'at ) م . ع . هيوء هياءة . ر . هيأة . هياب ( hayy b ) و هيابة ( hayy bat ) ص . ع . جبان و ترسو و بددل . و آنكه از وى ترسند . هيأة ( hay'at ) م . ع . هاء هيأة ( از باب نصر و ضرب ) و هيوء هياءة ( از باب كرم ) : نيكو پيكر و خوش هيئت گرديد . و هاء للامر هيأة ( از باب نصر و ضرب ) : آماده گرديد جهة آن كار و ساخت آن كار را . و قرا بعضهم قوله تعالى : وَ قالَتْ هَيْتَ لَكَ . هيأة ( hay'at ) و ( hey'at ) ا . ع . پيكر و نهاد و حال چيزى و كيفيت آن . ج : هيأات . يق : فلان حسن الهيأة . و كذلك : حسن الهيأة . هيأة ( hey'at ) م . ع . هاء اليه هيأة ( از باب ضرب ) : آرزومند وى گرديد . هياة ( hayy t ) ا . ع . كار و شغل . هياتله ( hay tele ) ا . پ . مردم ختلان و بدخشان . ر . هيتال . هياج ( hey j ) م . ع . هاج هيجا و هياجا و هيجانا . ر . هج . و هايج مهايجة و هياجا . ر . مهايجة .