على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3944
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
هصم ( hosam ) و هصمصم ( hasamsam ) ا . ع . شير بيشه . هصو ( hasv ) م . ع . هصا هصوا ( از باب ضرب ) : كلانسرين گرديد و پير شد . هصور ( hasur ) و ( hasvar ) و هصورة ( hasvarat ) ا . ع . شير بيشه . هصهاص ( hash s ) ا . ع . مرد درخشان چشم . هصهص ( hoshos ) ا . ع . مرد توانا . و شير توانا . هصهصة ( hashasat ) م . ع . درخستن . و نشاندن . و عيب كردن . هصيص ( hasis ) ص . ع . شكسته و پاسپرده . هصيص ( hasis ) م . ع . هصت النار هصيصا ( از باب ضرب ) : درخشيد آن آتش . هض ( hazz ) م . ع . هضه هضا ( از باب نصر ) : شكست آن را و كوفت آن را و يا شكست آن را شكستنى كه دون هد و فوق رض باشد . و هضت الابل : شتاب رفت شتران . و هض فلان المشى : بروش نيكو رفت فلان . و هض فلانا : بر آغالانيد فلان را . هضاء ( hazz ' ) ا . ع . گروه مردم . و رمه اسبان . هضاب ( hez b ) ع . ج . هضبة . هضاة ( hez t ) ا . ع . گيسو . و ماده خر . هضاض ( hazz z ) ص . ع . فحل هضاض : گشن گردن شكننده ديگر گشان . هضاض ( hazz z ) ا . ع . از اعلام است . هضاضة ( haz zat ) ا . ع . آنچه از كسى بشكند . هضام ( hazz m ) ا . ع . داروى گوارش . و مرد خرجكنندهء مال . و شير بيشه . هضائم ( haz 'em ) ع . ج . هضيمة . هضب ( hazb ) م . ع . هضب السماء هضبا ( از باب ضرب ) : باريد آسمان . و هضب الرجل : برفتار افسرده دلان رفت آن مرد . و هضب فى الحديث : بسخن در آمد و بلند كرد آواز را . هضب ( hazb ) و ( hazeb ) ع . ج . هضبة . هضب ( hazab ) ع . ج . هاضب . هضب ( hezzab ) ا . ع . اسب بسيار خوى كه عرق بسيار كند . و سخت و درشت اندام توانا . ج : هضبات . هضبات ( hazab t ) ع . ج . هضبة . هضبات ( hezzab t ) ع . ج . هضب . هضبة ( hazbat ) ا . ع . كوه . و كوه گستردهء بر زمين . و كوهى كه تنها از يك پارچه سنك باشد . و كوه دراز بلند و منفرد سرخ رنك . و پشته كم گياه . و باران سخت . و باران بزرك قطره و باران پيوسته . ج : هضب و هضاب و هضبات و هضب . ج ج : اهضاب . ج ج ج : اهاضيب . هضل ( hazl ) ا . ع . كثير و بسيار . هضل ( hazl ) م . ع . هضل بالشعر و بالكلام : بشعر و سخن در آمد . هضلاء ( hazl ' ) ا . ع . زن دراز پستان . هضم ( hazm ) م . ع . هضمه هضما ( از باب ضرب ) : رفع كرد آن را از موضعش و شكست آن را . و هضم فلانا حقه : كم كرد حق فلان را و ستم كرد بر آن . منه قوله تعالى : فَلا يَخافُ ظُلْماً وَ لا هَضْماً . هضمت له حقى : واگذار كردم و ساقط كردم از براى او حق خودم را . و هضم فلانا : ظلم كرد بر فلان و خشم گرفت برو . و هضم الدواء الطعام : شكست آن دو اطعام را در معده . هضم ( hazm ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گوارش و تحليل غذا در معده . و سريع الهضم : غذايى كه گوارش آن در معده نيك باشد و زود از معده بگذرد . و قابل هضم : چيزى كه معده آن را تحمل كند و داراى گوارش باشد . و هضم كردن : تحليل بردن غذا . و خيانت كردن . و هضم نفس : فرونشاندن خشم و غضب . هضم ( hazm ) و ( hezm ) ا . ع . زمين پست و هموار . و شكم رودبار . و شكم دريا . ج : اهضام و هضوم . و در تحذير گويند : الليل و اهضام الوادى : يعنى حذر كن از رفتن بشب در شكمهاى وادى . هضم ( hazm ) و ( hazam ) ا . ع . خوشبوى و بخور . ج : اهضام . هضم ( hazam ) م . ع . هضم البطن هضما ( از باب سمع ) : باريك شكم و درآمده شكم گرديد . و نيز هضم : باريك گرديدن تهيگاه . و بهم در آمدن پهلوها . و راست گشتن استخوان پهلوى اسب . و منضم گرديدن بالاى شكم آن . و راست شدن شكم و در آمدن اعلاى آن و آن عيب است . هضم ( hozom ) ع . ج . هضوم . هضماء ( hazm ' ) ص . ع . مؤنث اهضم : ماديان باريك شكم و تهيگاه و