على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3943

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

هشم ( hocom ) ا . ع . كوههاى سست و رخو و نرم . و دوشندگان شير . ج : هاشم . هشمات ( hacam t ) ع . ج . هشمة . هشمة ( hacmat ) ا . ع . قله كوه كذان يعنى كوهى كه از سنك رخو مانند كلوخ باشد . هشمة ( hacamat ) ا . ع . بز كوهى . ج : هشمات . هشمشمة ( hacamcamat ) ا . ع . شير بيشه . هشن ( hacan ) ا . پ . اطلاع و آگاهى و دانايى . هشنگ ( hacang ) ا . پ . مردم بىسروپا و مفلس . هشو ( hacu ) ا . پ . مغز استخوان . هشو ( hocu ) ا . پ . هوش و عقل و ذهن و زيركى . و قلعه و حصار . هشوار ( hoc - v r ) ص . پ . هشيار . ضد بيهوش و خداوند هوش و عقل و زيركى . هشور ( hacur ) ص . ع . شجرة هشور : درختى كه برگش زود بيفتد . هشوش ( hacuc ) ص . ع . شاة هشوش : گوسپند بسيار شير . هشوشة ( hocucat ) م . ع . هش الخبز هشوشة : نرم و سست گرديد آن نان . هشومند ( hocu - mand ) و ( hacu - mand ) ص . پ . هوشمند و خداوند عقل و هوش و زيركى . هشونش ( hacunac ) ا . پ . خمسه مسترقه . هشهاش ( hach c ) ص . ع . رجل هشهاش : مرد نيكو خوى سخى و جوانمرد . هشهشة ( hachacat ) م . ع . هشهشه هشهشة : جنبانيد و حركت داد آن را . و هشهش الرجل : خوش‌خوى و جوانمرد گرديد آن مرد . هشيار ( hoc - y r ) ص . پ . خداوند هوش و عاقل و هوشمند و زيرك و خردمند و آگاه و باخبر . و پارسا و پرهيزگار . هشيارساز ( hoc - y r - s z ) ص . پ . آنكه كسى را هشيار و عاقل مىكند و بهوش‌آورنده مست بيهوش . هشيارى ( hoc - y ri ) ا . پ . زيركى و عاقلى و خردمندى . هشيدن ( hecidan ) ف م . پ . گذاشتن و فرو گذاشتن و رها كردن . و آويختن و هشتن . هشيرة ( hocayrat ) ا . ع . مصغر هشرة : يعنى گستاخى و فيرندگى اندك . هشيش ( hacic ) ا - ص . ع . كسى كه چون از وى سؤال كنند و چيزى خواهند خوشحال و شاد گردد . و مرد ضعيف البدن سست اندام . و شئ هشيش : چيز نرم و لين . هشيشة ( hacicat ) ا . ع . زنى كه چون از وى چيزى خواهند و سؤال كنند شاد و خرم گردد . و زن ضعيف البدن . هشيلة ( hacilat ) ا . ع . شتر و ديگر ستور كه كسى بدون اذن صاحب آن هر كجا كه خواهد ببرد و پس باز دهد . و هر ستورى كه بىدستورى صاحب آن سوار شوند . هشيله ( hacile ) ا . پ . يك قسم خورش كه از مرغ خانگى و يا مرغ آبى بريان كرده با نخود و چغندر و تخم مرغ ترتيب دهند . هشيم ( hacim ) ا - ص . ع . شكسته و سست اندام . و گياه خشك ريز ريز شده . قوله تعالى : فَأَصْبَحَ هَشِيماً تَذْرُوهُ الرِّياحُ . و نيز هر گياه خشك و هر چيز خشك . و درخت پوسيده . هشيمة ( hacimat ) ا . ع . زمينى كه درختان آن خشك شده باشد . و چون كسى جوانمرد و جواد و باسخاوت باشد مىگويند : ما فلان الا هشيمة كرم . هشيوار ( haci - var ) و ( hoci - v r ) ص . پ . خردمند و عاقل و هشيار . هص ( hass ) م . ع . هص الشئ هصا ( از باب نصر ) : درخست آن چيز را و درنشاند آن را . و نيز هص الشئ : به پا سپرد آن چيز را و سپس شكست آن را . هصار ( hass r ) ا . ع . شير درهم شكننده شكار . هصام ( hass m ) ا . ع . شير بيشه . هصاهص ( hos hes ) ا . ع . مرد توانا . و شير توانا . هصر ( hasr ) م . ع . هصره و به هصرا ( از باب ضرب ) : شكست آن را بىآنكه از هم جدا كند . و هصر الشئ : كشيد آن چيز را . و هصر الغصن : گرفت سر آن شاخه را و كشيد بسوى خود و پيچ داد آن را . و هصر الشئ : راند و دفع كرد آن چيز را . و نيز هصر : پيچيدن هر چيز كه باشد . هصر ( haser ) و ( hosar ) ا . ع . شير بيشه . هصرة ( hasrat ) و ( hasarat ) ا . ع . مهرهء افسون كه زنان با خود دارند و بدان مرد را بند كنند . هصرة ( hosarat ) ا . ع . شير بيشه . هصم ( hasm ) م . ع . هصمه هصما ( از باب ضرب ) : شكست آن را .