على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3935

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نمود آن مرد . هر هفت ( har - haft ) ا . پ . نام هفت زينت است كه زنان خود را بدان آرايش كنند و آن حنا و وسمه و سرخاب و سفيداب سرمه و زرك و غاليه . و يا خالى باشد كه از سرمه بر كنج لب و يا جاى ديگر از رخسار گذارند . و نيز هر هفت مطلق : زينت و آرايش . و گل نرگس . هر هفت كرده ( har - haft - karde ) ص . پ . آرايش شده با هفت زينت . هرهور ( horhur ) ا . ع . بسيار از آب و از شير . و آنچه بيفتد از دانه انگور . و گوسپند كلانسال . و آب بسيار كه آواز هرهر از وى آيد . و نوعى از كشتى و سفينه . هرهير ( herhir ) ا . ع . نوعى از ماهى . و يك نوع مارى خبيث كه از همه مارها خبيث‌ترست . هرى ( hary ) م . ع . هراه هريا ( از باب ضرب ) : با چوب دستى زد آن را . هرى ( hory ) ا . ع . خانه‌اى كلان كه در آن طعام سلطان گرد آورند . ج : اهراء هرى ( hari ) ا . پ . كشتى كه از باران آب مىخورد . هرى ( heri ) ا . پ . شهر هرات . هرى ( heriyy ) و ( horyy ) ع . ج . هراوة . هرئ ( hari ' ) ص . ع . گوشت نيك پخته . هريار ( hary r ) ا . پ . دندان زيادتى . هرياع ( hery ' ) ا . ع . برگى كه از باد افتاده باشد . هرية ( hariyyat ) ا . ع . برودت و سردى . هريت ( harit ) ص . ع . فراخ . و فراخ كنج دهن . و زن هر دو راه يكى شده . و مردى كه راز نگاه ندارد . و مرد زشت سخن . و اسب كوتاه رخسار . هريت ( harit ) ا . ع . شير بيشه . هرير ( harir ) ص . پ . ياى مجهول - كننده . و زمهرير يعنى پديدآورندهء سرما . هرير ( harir ) ا . پ . مأخوذ از تازى - بانك سك . هرير ( harir ) ا . ع . بانك سك از سرما . و قولهم : اقبل هريره : اى ساء خلقه : يعنى بد شد خوى آن . و ليلة الهرير : نام شبى در صفين كه در آن شب جنك سختى ما بين سپاه امير المومنين على بن ابي طالب عليه السلام و سپاه معاويه واقع شد . و يوم الهرير : نام روزى مر تازيان را كه در آن روز ميان بكر بن وائل و تميم جنك واقع شد . هريرة ( harir ) م . ع . هرهرا و هريرا . ر . هر . هرير ( horayrat ) ا . ع . مصغر هرة يعنى ماده گربه كوچك . و ابو هريرة : كنيه عبد الرحمن بن صخر صحابى چون بچه گربه در آستين خود پنهان كرده خدمت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله آمد آن حضرت بوى فرمود : يا ابا هريرة : و سپس به همين كنيه معروف شد و اسم اصلى وى از ميان رفت كه كمتر كسى مىداند . هريس ( haris ) و هريسة ( harisat ) ا . ع . طعامى كه از گوشت و حبوب پوست كنده ترتيب دهند و بهترين آن آنچه از گندم و گوشت ترتيب مىدهند و به فارسى هليم مىگويند . و بعضى گفته‌اند هريس هر دانه‌ايست كه آن را در مهراس پوست برگرفته باشند و چون آن دانه را طبخ دهند هريسة گويند . هريصة ( harisat ) ا . ع . فراهم آمد نگاه آب . هريعة ( hari'at ) ا . ع . يك نوع درخت كوچكى كه داراى شاخه‌هاى باريك است . هريك ( har - yak ) م ف . پ . هر كدام . هرين ( horin ) ا . پ . آواز هولناك و نعره و غرش حيوانات وحشى و سبع . هرين ( harrin ) ا . پ . بانك و آواز و صدا . هريو ( heriv ) ا . پ . هرات . هريوه ( herive ) ا . پ . ياى مجهول - زر رايج و خالص . و زن فاحشه . هريوه ( herive ) ص . پ . منسوب بهرات . هز ( hez ) ص . پ . نرم و ژوليده و گشاده و نابسته . هز ( hoz ) ا . پ . باج و خراج و خرج هر روزه و خوراك روزانه كه در ميان نوكرها تقسيم مىكنند . هز ( hazz ) م . ع . هزه و به هزا ( از باب نصر ) : جنبانيد آن را و هز هزيزا . ر . هزيز . هزء ( haz ' ) م . ع . هزاه هزء ( از باب فتح ) : شكست آن را . و هزا ابله : كشت شتران خود را از سرما . و هزء راحلته : جنبانيد و حركت داد راحله خود را . و هزا زيد : مرد زيد . هزء ( hoz ' ) و ( hozo ' ) ا . ع . فسوس و ريشخند و استهزا . هزء ( hoz ' ) و ( hozo ' ) و ( haz ' ) م . ع . هزا منه و به هزء و هزء و هزء و هزوء و مهزءة ( از باب فتح و سمع ) : فسوس كرد او را و مسخره و ريشخند نمود . هزء ( haza ' ) م . ع . هزئ الرجل هزء ( از باب سمع ) : مرد آن مرد