على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3912

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

را . و هت الاعراض كذلك . و هت الماء و نحوه : ريخت آب و مانند آن را . و هت فلانا : پايين آورد مرتبه فلان را ذو اكرام . و هتت المراة : متابعت كرد آن زن را در دوك رشتن . و هت ورق الشجرة : فرو ريخت برك درخت را . و هت الشئ : شكست و خرد كرد آن چيز را . هتأ ( hat ' ) م . ع . هتاه هتأ ( از باب فتح ) : زد آن را . هتأ ( hat ' ) و ( het ' ) و هتاء ( het ' ) و هتأة ( hat'at ) و ( hot'at ) ا . ع . وقت و هنگام بخصوص هنگامى از شب . يق : مضى من الليل هتأ اى وقت . هتأ ( hata ' ) ا . ع . شكافتگى و دريدگى . هتأ ( hata ' ) م . ع . هتئ هتأ ( از باب سمع ) : كج و خميده گرديد . و هتئ الطعام : خورد آن طعام را . هتات ( hatt t ) ص . ع . مرد بسيار سخن‌گوى و حاضر كلام . هتار ( het r ) م . ع . هاتر مهاترة و هتارا . ر . مهاترة . هتاف ( hot f ) م . ع . هتف هتفا و هتافا . ر . هتف . هتافة ( hatt fat ) ص . ع . قوس هتافة : كمان با بانك . هتاك ( hatt k ) ص . ع . بسيار پرده در . هتاك ( hatt k ) ص . پ . مأخوذ از تازى - آنكه پرده از كارهاى پوشيدهء مردمان برمىدارد و عيبهاى نهفته مردمان را فاش مىكند . و مرد پليد و بيشرم . هتاكى ( hatt ki ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پوده درى و بىشرمى و بىحيايى . هتامة ( hot mat ) ا . ع . شكسته و افتاده از هر چيزى . هتامل ( hat mel ) ع . ج . هتملة . هتان ( hot ne ) ع . تثنيه هذه يعنى اين دو . هتان ( hatt n ) ص . ع . سحاب هتان : ابرى كه پيوسته و بدون انقطاع نرم نرمك ببارد . و نيز هتان : مرد زبان‌آور و حاضر كلام . هتر ( hatr ) م . ع . هتر هترا ( از باب ضرب ) : دريد عرض و ناموس آن را . و هتره الكبر : بىخرد و كم‌عقل گردانيد او را پيرى و به اين معنى اخير از باب نصر نيز گفته‌اند . و هتر الرجل تهتارا : گول و احمق گرديد آن مرد و نادان و جاهل شد . هتر ( hetr ) ا . ع . دروغ . و سختى و بلا و رنج . و كار شگفت . و سخن بيفايده و ردى و از اعتبار افتاده . و خطاى در سخن . و نصف اول از شب . ج : اهتار . و در مبالغه گويند : هتر هاتر يعنى خطاى بسيار در كلام . هتر ( hetr ) ص . ع . رجل هتر اهتار : مرد زيرك و داراى فطانت . هتر ( hotr ) ا . ع . بىخودى و بىخردى از پيرى و يا از اندوه و يا از بيمارى . هترة ( hatrat ) ا . ع . گولى و حماقت . و محكم و استوار . هترك ( hatrak ) ا . ع . شير بيشه . هتشه ( hatce ) ا . پ . يخ و آب بسته شده . هتع ( hat ' ) م . ع . هتع اليهم هتعا ( از باب فتح ) : بشتاب پيش آمد ايشان را . و زود متوجه آنها شد . هتف ( hatf ) م . ع . هتف به هتفا ( از باب ضرب ) : بانك برزد برو . و هتف به هاتف : بانك زد برو كسى كه شخص وى ديده نشد . و هتفت الحمامة : بانك كرد آن كبوتر . و هتف فلانا هتافا : مدح كرد و ستود فلان را . و فلانة يهتف بها ( مجهولا ) : بخوب رويى و جمال ياد كرده مىشود آن زن . هتفى ( hatf ) ص . ع . قوس هتفى : كمان با بانك . هتك ( hatk ) م . ع . هتك الستر هتكا ( از باب ضرب ) : پاره كرد آن پرده را و كشيد آن پرده را و كند آن را از جايش و بشكافت جز وى از آن را تا ظاهر گردد ماوراى آن . و هتكت الثوب : شكافتم آن جامه را بدرازا . و هتك الله ستر الفاجر : مفتضح كرد خدا آن فاجر را . و هتك عرش فلان : خوار و ذليل گرديد فلان . هتك ( hatk ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پرده‌درى و ربودگى ناموس و رسوايى و و بىآبرويى . و افتضاح و بدنامى و فاش شدگى عيب . و هتك حرمت كردن : بىاعتبار كردن و رسوا كردن و بىآبرو نمودن . و هتك عرض كردن : بدنام كردن و رسوا نمودن . هتك ( hotk ) ا . ع . نيم شب . هتك ( hatek ) ا . ع . حقارت و خفت . و سوء ادب . هتك ( hetak ) ا . ع . پرده‌اى كه به روى بچه در كشيده از رحم برآيد . هتكة ( hotkat ) ا . ع . رسوايى و پرده‌درى . و ساعتى از شب . هتگفت ( hatgoft ) و ( hotgoft ) ص . پ . هنگفت .