و نلت من مطلوبى نيلا و نالا و نالة ( از باب سمع و ضرب ) : رسيدم بمطلوب خودم . و نال من عرضه : دشنام داد او را . و نلته : دادم او را . نيل ( nayl ) ا . پ . مأخوذ از تازى - رسيدن بمطلوب و مقصود كه به فارسى جمتود گويند . نيل ( nil ) ا . پ . رود بزرگى در افريقاى شرقى و منبع آن درياچهء ويكتوريا - نيانزا و پس از خروج ازين درياچه آن را بحر الجبل مىنامند و پس از آنكه چندى عبور كرد بحر الغزال و سپس بحر الابيض و در حوالى خارطوم بحر الازرق كه از حبشه مىآيد بدان متصل شده و از نوبى و مصر عبور كرده مىرسد به شهر قاهره و در آنجا منشعب مىشود و دو بازوى عمده آن يكى در حوالى دمياط و ديگرى در حوالى رزط در درياى مديترانه مىريزند و امتداد اين رود 6500 كيلومتر مىباشد . و نيل مبارك : رود نيل . و درياى نيل : رود نيل . نيل ( nil ) ا . ع . رود مصر . و نام دهى در كوفه . و شهرى ميان بغداد و واسط . نيل ( nil ) ا . پ . مأخوذ از سنسكريت - يك نوع گياهى كه آن را وسمه و رنك و بتازى كتم گويند و سدوس نيز گويند . و ماده ملونه‌اى كه از برك اين گياه بدست مىآورند و در رنگرزى استعمال مىنمايند . و سپند سوخته كه جهة دفع چشم‌زخم بر پيشانى و بناگوش كودكان كشند . و نيل خم : آسمان . و يا نيل فلك : نحوست آسمان و سياهى آسمان . نيلاب ( nil b ) ا . پ . رود سند . نيل اندود ( nil - andud ) ص . پ . لاجوردى و آسمانگون و كبود و برنك نيل و تيره . نيلپر ( nilopar ) ا . پ . نيلوفر . نيلة ( naylat ) ا . ع . عطيه و دهش و خير . يق : ما اصاب منه نيلة : نرسيد از وى عطايى و خيرى و چيزى . نيلج ( nilaj ) ا . ع . مأخوذ از نيله فارسى و به معناى آن . نيل داغ ( nil - d q ) ا . پ . سياهى جاى داغ كرده . نيلرام ( nilr m ) ا . پ . فرشته موكل بر برف و باران و تگرك . نيلفام ( nil - f m ) ص . پ . كبود و لاجوردى و برنك نيل و نيل‌اندود . نيلفر ( nilofar ) ا . پ . نيلوفر . نيلك ( nilak ) ا . پ . مصغر نيل و كبودى اندك و كبود رنك و مايل بكبودى و كبودى كه در انگشتها از سرما پديد مىآيد . و نشكنج . نيل‌كار ( nil - k r ) ا . پ . كسى كه با نيل رنك مىكند . نيل‌گاو ( nil - g v ) ا . پ . آهوى سپيد پاى . نيل‌گر ( nil - gar ) ا . پ . نيل‌كار و كسى كه با نيل رنگ مىكند . نيلگرى ( nil - gari ) ا . پ . سبب رويانيدن . و نيلگرى كردن : سبزه رويانيدن . نيلگون ( nil - gun ) ا - ص . پ . برنك نيل و كبود و لاجوردى و آسمانگونى . و روى آسمان . و ابر آگنده از باران . و بحر نيلگون : درياى سياه . نيلگون‌پردها ( nil - gun - pardah ) و نيلگون خيام ( nil - gun - xay m ) و نيلگون وطا ( nil - gun - vet ) ا . پ . آسمان . نيلم ( nilam ) ا . پ . سنگى قيمتى و كبود رنك كه بفرانسه سفير گويند . نيلوبرك ( nilubarg ) و نيلوپر ( nilupar ) و نيلوپل ( nilupal ) ا . پ . نيلوفر . نيلوفر ( naylufar ) ا . ع . مأخوذ از نيلوفر فارسى و به معناى آن . نيلوفر ( nilufar ) ا . پ . گلى از جنس لاله و كبود رنك كه بيشتر در آب رويد و چون سر از آب برآرد بشكفد . و نيلوفر ماتم : گل نيلوفرى كه جنازه مرده را بدان مىپوشانند . و جشن نيلوفر : جشنى كه در روز هفتم خرداد ماه مىگيرند . نيلوفرى ( nilufari ) ص . پ . آسمان گونى و لاجوردى . نيلوفرى طاق ( nilufari - t q ) ا . پ . آسمان . نيلوفل ( nilufal ) ا . پ . نيلوفر . نيله ( nile ) ا . پ . نيل و عصارهء وسمه . نيله ( nile ) ص . پ . كبود و بيشتر بر اسب و استر اطاق مىگردد . نيلى ( nili ) ص . پ . منسوب به نيل و كبود . نيلىبحر ( nili - bahr ) و نيلىپرده ( nili - parde ) و نيلىحصار ( nili - hes r ) و نيلىحقه ( nili - hoqqe ) و نيلىدواير ( nili - dav yer ) ا . پ . آسمان و فلك . نيم ( nim ) ا . پ . نصف و يك قسمت از دو قسمت هر چيزى يعنى چون چيزى را دو قسمت كنند هر يك از آن دو قسمت نيم آن چيز خواهد بود . و وسط و ميان . و هر چيز ناقص و ناتمام . و نام درختى هندى كه برگ آن زخم را به مىكند . نيم ( nim ) ا . ع . نعمت تام . و