على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3768
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و سبخ نيز گويند . و باصطلاح كيميا : جسمى كه حاصل مىگردد از تركيب اسيد بابز . و نيز نمك : ظرافت و لطافت و حسن و جمال . و جان و حيات و گذران و معاش . و نمك اشك : تلخى اشك . و نمك انگيختن و يا نمك انگيزيدن و يا نمك ريزيدن : اشك ريختن و گريه كردن . و نمك بر جگر داشتن : محنت بر محنت و عذاب بر عذاب كشيدن . و نمك تازه كردن و يا تازه نمودن : تجديد عهد و پيمان كردن . و نمك در آتش افگندن و يا در آتش گذاشتن : فرياد كردن و غوغا نمودن . و نمك در جگر ريختن : آزار رسانيدن و جفا كردن . و نمك زدن : نمك ريختن در چيزى . و بانمك : خوشمزه و لذيذ و مليح . و با جمال و خوشگل . و نمك طبر زد : قسمى از نمك بلورى معدنى . نمكاب ( namak - b ) ا . پ . آبى كه در آن نمك حل شده باشد . نمك به حرام ( namak - be - har m ) ص . پ . ناسپاس و بىوفا و حقناشناس و بىحقيقت و صداقت و خاين و سركش و نافرمان و بدكار و بدعمل . نمك بحرامى ( namnk - be - har mi ) ا . پ . حقناشناسى . نمكبند ( namak - band ) ا . پ . زخمى كه به روى آن نمك پاشيده وى را ببندند . نمكپرور ( namak - parvar ) ص . پ . نوكر و خدمتگار . نمكپرورده ( namak - parvarde ) ص . پ . كسى كه با خرج ديگرى پرورش يافته باشد و نمكپرور . نمكت ( namakt ) ا . پ . ترى و رطوبت نمكچش ( namak - cac ) ا . پ . مزه و چاشنى و نمونه . و مقدار اندك و خرده . نمكچشى ( namak - caci ) ا . پ . نخستين پرورش كودك تقريبا تا شش ماه كه درين مدت كمال توجه و نوازش را دربارهء وى معمول مىدارند . نمك حرام ( namak - har m ) ص . پ . نمك به حرام . نمك حلال ( namak - hal l ) ص . پ . صادق و امين و باوفا و راست و درست و با صداقت . نمك حلالى ( namak - hal li ) ا . پ . وفادارى و صداقت . نمكخوار ( namak - x r ) ص . پ . واو معدوله - آنكه نان و نمك كسى را مىخورد . نمكخوارگى ( namak - x ragi ) ا . پ . واو معدوله - وفادارى و شكرگزارى و حقگزارى و حقشناسى . نمكدان ( namak - d n ) ا . پ . آوند نمك كه در آن نمك ريخته در سر سفره مىگذارند . و دهان معشوق . و نمكدان شكستن : حقناشناسى كردن و بىوفايى ورزيدن . نمكريز ( namak - riz ) ص . پ . ياى مجهول - آنكه نمك مىپاشد . نمكزار ( namak - z r ) ا . پ . كان و معدن نمك . و زمين شور كه در آن نمك فراوان باشد . نمكزده ( namak - zade ) ص . پ . نمكين و داراى نمك . نمكزى ( namak - zi ) ا . پ . قسمى از حلوا كه از آرد و شكر و يا عسل و يا دوشاب پزند و مغز گردو و بادام و پسته و يا ميوههاى خشك در آن داخل كنند و قند سوده و مشك و گلاب بر آن پاشند . نمكسار ( namak - s r ) ا . پ . نمكزار و كان و معدن نمك . نمكسنك ( namak - sang ) ا . پ . نمك طبيعى و معدنى . نمكسود ( namak - sud ) ص . پ . هر چيز كه بر آن نمك پاشيده باشند . و گوشت قديد . و كباب گوشت قديد . و نمك سود كردن : نمك پاشيدن و نمك زدن . نمكشناس ( namak - cen s ) ص . پ . باوفا و وفادار و سپاسگزار . نمكشناسى ( namak - cen si ) ا . پ . وفادارى و سپاسگزارى . نمكگير ( namak - gir ) ص . پ . كسى كه مقدار اندكى از چيزى را بچشد تا اندازهء نمك آن را معين كند . و نيز نمك بحرامى كه بمكافات خيانت و بدكارى خود رسيده و بديهايى كه كرده است دامنگير وى شده باشد . نمكين ( namakin ) ص . پ . شور و نمكزده و داراى نمك و نمكدار . و ظريف و لطيفهگو . و خوشگل و مليح و زيبا و خوشآيند . نمكينه ( namakine ) ا . پ . دوغ و ماستى كه در آن نمك و زيره و گشنيز كوفته ريخته باشند . نمكينى ( namakini ) ا . پ . شورى و ملاحت و خوشگلى . نمگير ( nam - gir ) ا . پ . قسمى از شاميانه كه براى دفع مضرت شبنم بر پا كنند . نمگين ( namgin ) ص . پ . نمدار و تر و مرطوب . نمل ( naml ) ا . ع . ريش در پهلو . و آبلههاى خرد كه با آماسيدگى پوست