على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3758
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
( مجهولا ) : نكبت رسانيده شد او . نكب ( nokb ) ع . ج . نكباء . نكب ( nakab ) ا . ع . كجى در هر چيزى . و لنگى شتر . و نوعى از بيمارى ستور كه در منكب وى پديد آيد و بدان لنگى كند و يا آن بخصوص در كتف باشد . نكب ( nakab ) م . ع . نكب عن الطريق نكبا ( از باب سمع ) : برگشت از راه و كناره گرفت و يكسو گرديد . و نكبت رجله : كفيده شد پاى او از سنك و خون آلود گرديد . و نكب البعير : لنگيد آن شتر از بيمارى نكب . و نكب نكبا و نكبا و نكبا . ر . نكب . ( nakb ) و ( nokb ) و ( nakab ) . نكب ( nakeb ) ص . ع . آنكه پاى وى از برخورد سنك كفته و خونآلود شده باشد و منكوب . نكبا ( nakb ) ا . پ . مأخوذ از تازى - بادى كه از سه طرف وزد . و بادى كه كج وزد . نكباء ( nakb ' ) ا . ع . بادى كه از مهب خود برگردد و ميان دو باد وزد و يا ميان باد صبا و شمال . ج : نكب . و چهار قسم نكباء ذكر كردهاند . اول نكباء ما بين صبا و جنوب و آن را ازيب گويند . دوم نكباء ما بين صبا و شمال و آن را صبابية نامند و نكباء نيز گويند . سيوم نكباء شمال و دبور كه سرد است و آن را جربياء گويند و نيحة الازيب نيز نامند . چهارم نكباء جنوب و دبور كه گرم است و آن را هيف گويند . نكبات ( nakab t ) ع . ج . نكبة . نكبة ( nakbat ) ا . ع . رنج و سختى و مصيبت . ج : نكبات . نكبة ( nokbat ) ا . ع . انبار گندم كيل و وزن ناكرده . نكبت ( nakbat ) و ( nekbat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خوارى و فلاكت و رنج و سختى و مشقت و خستگى و بدبختى و عدم عافيت و تندرستى و فضيحت و رسوايى . نكبتخانه ( nekbat - x ne ) ا . پ . جاى ذلت و خوارى و فلاكت و جايى كه مردمان فرومايه منزل دارند . نكبتى ( nekbati ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - خوار و ذليل و فرومايه و بدبخت و ناكس و حقير و مردم فرومايه . نكبتيها ( nekbati - h ) پ . ج . نكبتى : مردمان فرومايه و ناكس . نكت ( nakt ) م . ع . نكته نكتا ( از باب نصر ) : سر در افگند آن را . يق : طعنه فبكته . و نكت فى الارض بقضيب او باصبعه : زد بر زمين عصا و يا انگشت خود را چنان كه نشان ماند و يا آنكه خط كرد با عصا و يا با انگشت بر زمين مانند كسى كه در فكر باشد . يق : رايته ينكت فى الارض : يعنى ديدم آن را كه در كار خود متفكر بود . و مر الفرس ينكت : گذشت آن اسب درحالىكه بلند شده برجست . نكت ( nokat ) ع . ج . نكتة . نكتة ( noktat ) ا . ع . خجك و نقطه . ج : نكت و نكات . و نشان پنهانى . و زنك آيينه . نكته ( nokte ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نقطه و خجك . و سخن پاكيزه و لطيف كه پوشيده باشد و هر كس آن را نداند و سخن رمز و سرو راز و اعتراض و خرده گرفتن بر سخن مردمان و بهانهجويى . و وجه و دليل و نشانى كه از زدن سر انگشت و يا سر چوب بر زمين بهم رسد . و نكته بادى : سخن ملايم و دلپذير و سخن لاف و گزاف و دروغ . و نكتهء پرگار : سخن دقيق و دلپذير . و نكته گرفتن : اعتراض كردن و بهانه گرفتن و خرده گرفتن . نكته آراى ( nokte - r y ) ص . پ . آنكه با سخنهاى لطيف كلام خود را مىآرايد . نكتهآميز ( nokte - miz ) ص . پ . پر از لطافت و ظرافت مانند خطاب نكتهآميز . نكتهبين ( nokte - bin ) ا . پ . آنكه اعتراض مىكند و ايراد مىگيرد . نكتهپرداز ( nokte - pard z ) و نكتهپرور ( nokte - parvar ) ص . پ . تيز فهم زيرك و با فراست كه داراى طبع لطيف باشد . نكته پيوند ( nokte - payvand ) ص . پ . ظريف و زيرك . نكتهچين ( nokte - cin ) ص . پ . آنكه خجك و نقطه مىگذارد . و اعتراض مىكند . نكتهدان ( nokte - d n ) ص . پ . كسى كه داراى تميز باشد و خوب و بد را از هم جدا كند و بافراست باشد . نكتهسنج ( nokte - sanj ) ص . پ . كسى كه در سخن انديشه مىكند و آن را مىسنجد و سخندان و اهل كلام . نكتهسنجى ( nokte - sanji ) ا . پ . سنجيدگى در سخن و دقت در آن . نكتهشناس ( nokte - cen s ) ص . پ . زيرك و بافراست و با بصيرت در سخن و نكتهدان . نكتهگذار ( nokte - goz r ) ص . پ . ظريف و لطيفهگو و با وقوف . نكتهگوى ( nokte - guy ) ص . پ . واو مجهول - بليغ و زبانآور و لطيفهگو . نكتهگير ( nokte - gir ) ص . پ . اعتراض كننده . و خجك و نقطه گذارنده .