على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3731

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خون از وى . و نعر فلان فى البلاد : رفت فلان در شهرها . نعرة ( no'rat ) و ( no'arat ) ا . ع . بن بينى و يا اندرون آن و خيشوم . نعرة ( na'eret ) ص . ع . مؤنث نعر . نعرة ( na'arat ) و ( no'arat ) ا . ع . كبر و خودبينى و بزرك‌منشى . يق : فى رأسه نعرة اى كبر . و كار مقصود و كارى كه آهنك وى كنند . و كذلك نعرة . نعرة ( no'arat ) ا . ع . خرمگس ازرق فامى كه مخصوصا مىگزد حيوانات سم‌دار مانند اسب و خر و گاه در بينى خر داخل مىشود . و بچهء ناتمام گور خرد در رحم مادر . و جنين متشكل شدهء در زهدان . و بادى كه در بينى درآيد و آواز زه برآرد . و نخستين بار درخت اراك . نعره ( na're ) ا . پ . مأخوذ از تازى - فرياد و فغان و هرين و زارى ببانك بسيار بلند . و نعره زدن و يا نعره بر آوردن : گريستن بآواز و بانك بسيار بلند . نعره‌زنان ( na're - zan n ) م ف . پ . فريادكنان و فغان‌كنان . نعرى ( na'r ) ص . ع . امرأة نعرى : زن با بانك و فرياد . نعس ( na's ) ا . ع . نرمى و سستى رأى . و سستى بدن . و كسادى و كاستگى بازار . نعس ( na's ) م . ع . نعس نعسا و نعاسا ( از باب فتح و از باب نصر لغة ) : بخواب شد . و نيز نعس : نرم و سست گشتن راى . و سست شدن جسم . و كساد شدن بازار ( و الفعل من فتح ) . نعس ( no''as ) ع . ج . ناعس . نعسان ( na's n ) ص . ع . خواب آلوده . نعسة ( na'sat ) ا . ع . يك بار بخواب شدن . نعسى ( na's ) ص . ع . مؤنث نعسان يعنى زن خواب‌آلوده . نعش ( na'c ) ا . ع . بقا و زندگانى . و جنازه‌اى كه در وى مرده باشد و چون مرده در وى نباشد سرير گويند . و محفه مانندى كه چون پادشاه بيمار شود آن را به روى وى بردارند . و چوبى كه بر سر آن لته‌اى بسته بچهء شتر مرغ را بدان شكار كنند . و بنات نعش الكبرى و يا بنات النعش الكبرى : هفت ستاره است در نزديكى قطب شمال كه چهار تاى آنها را نعش و سه تا را بنات گويند . و كذا الصغرى و در شعر بنو نعش نيز گفته‌اند . و قال بعضهم بعدم صرف نعش للمعرفة و التأنيث . نعش ( na'c ) م . ع . نعش الله نعشا ( از باب فتح ) : برداشت و بلند كرد آن را خداى . و نعش فلانا : جبيره كرد حال فلان را و نيكو كرد حال آن را سپس درويشى و تنگدستى . و نعش الميت : بنيكى ياد كرد آن مرده را . و نعش طرفه : برداشت چشم خود را و بلند نگريست . نعش ( na'c ) ا . پ . مأخوذ از تازى - لاش و لاشه و كالبد مرده خواه انسان باشد و يا حيوان و جنازه . نعشيله ( na'cile ) ا . پ . مرغ سرخ كرده شدهء با پياز و ماش و تخم مرغ . نعص ( na's ) م . ع . نعص الجراد الارض نعصا ( از باب فتح ) : خورد ملخ گياه زمين را . نعص ( na'as ) ا . ع . خميدگى و برگرديدگى . نعص ( na'as ) م . ع . نعص نعصا ( از باب سمع ) : متمايل گرديد . نعض ( na'z ) م . ع . ما نعضت منه شيئا نعضا ( از باب فتح ) : نرسيد مرا از وى چيزى . نعض ( no'z ) ا . ع . درختى ريگستانى خاردار كه از آن مسواك سازند و با پوست آن پوست پيرايند . نعط ( no'ot ) ع . ج . ناعط . نعظ ( na'z ) و ( na'az ) م . ع . نعظ ذكره نعظا و نعظا و نعوظا ( از باب فتح ) : برخاست نرهء آن . نعظ ( na'ez ) ص . ع . حر نعظ : كس آزمند جماع . نعف ( na'f ) ا . ع . جاى بلند هموار كه فرود از كوه باشد . و جاى بلند از فرود رودبار . و آنجاى از ريگ كه مقدم و باريك باشد . ج : نعاف . نعف ( no''af ) ص . ع . در تأكيد گويند : نعاف نعف . نعفة ( na'fat ) ا . ع . دوال كفش كه بر پشت پاى از جانب چپ قدم باشد . نعفة ( na'afat ) ا . ع . غدهء گوشت تباه شده . و پوست پاره‌اى كه سپس پالان آويزند . و آنچه از پوشش پالان زيادتر باشد و در اطراف آن دوال پاره‌ها آويزند تا بجنبد . و غبغب خروس . و تاج خروس . و مويهاى زير زنخ آن . نعق ( na'ql ) و نعقان ( na'aq n ) م . ع . نعق الراعى بغنمه نعقا و نعقانا و نعاقا و نعيقا ( از باب فتح و ضرب ) : بانك زد شبان گوسپندان خود را و زجر كرد . و نعق الغراب : بانك زاغ . نعقة ( na'aqat ) ع . ج . ناعق . نعل ( na'l ) ا . ع . پاافزار و كفش . و آنچه بدان سم ستور را از سودگى نگاهدارند