و مؤنث آيد . ج : انعل و نعال . و قطعه‌اى از آهن و يا نقره و يا طلا كه پايين نيام شمشير باشد ، نيز مؤنث آيد . و زمين درشت كه در وى سنگريزه‌ها درخشد و هيچ نروياند . ج : نعال . و پى كه در گوشهء كمان بندند . و چرمى كه همهء پشت كمان را بدان پيچند . و مرد سخت ذليل و خوار . و آهن آماج كه بدان زمين شيار كنند . و نام يك نوع ماهى بزرك‌سر . و نام قلعه‌اى . و زوجه و زن مرد . نعل ( na'l ) م . ع . نعل الدابة نعلا ( از باب فتح ) : نعل بست در پاى آن ستور . و نعلهم : نعل بخشيد ايشان را . نعل ( na'l ) و ( na'al ) م . ع . نعل نعلا و نعل نعلا ( از باب فتح و سمع ) : نعل پوشيد . نعل ( na'l ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پساهنك و به شك و آهنى كه بر كف سم ستور ميخ كنند تا سوده نگردد . و نيز آهن پاره‌اى كه زير پاشنهء كفش تعبيه نمايند . و نعل افگندن : بشتاب و تعجيل رفتن و درماندن و درمانده شدن . و نعل بستن : نعل كردن ستور . و نعل در آتش : اضطراب و بىقرارى . و نعل شام : ماه و قمر و دميدگى صبح . و نعل و داغ : داغى كه قلندران و عاشق‌پيشگان به صورت نعل اسب بر سينه مىنهند . و نعل واژگون : كارى كه مردم بدان پى نبرند و از آن خبردار نگردند . نعلبكى ( na'l - baki ) ا . پ . آوندى كوچك و پهن و بىگودى كه در زير فنجان گذارند و نعلك و يا نعلبكى و كلاجود نيز گويند . نعلبند ( na'l - band ) ا . پ . آنكه ستور را نعل مىكند و خربشك . نعلبندى ( na'l - bandi ) ا . پ . شغل نعلبند . و خراج اندكى كه از رعيت گيرند . نعل‌بها ( na'l - bah ) ا . پ . مال و زرى كه بطور تصدق ولايت خود بلشكر خصم دهند تا از تاخت و تاراج ايمن باشند . نعلة ( na'lat ) ا . ع . كفش و پا افراز . ج : نعال . نعلتراش ( na'l - tar c ) ا . پ . نعل‌ساز . نعلچه ( na'l - ce ) ا . پ . نعل كوچك . و ميخهاى آهنى كه بعوض نعل به زير پاشنه كفش مىزنند . و نشانى كه هندوها بر پيشانى مىگذارند . نعلچه‌گر ( na'l - ce - gar ) و نعلچيگر ( na'l - ci - gar ) ا . پ . آنكه پاشنه‌هاى كفش را ميخ مىزند . نعل‌زده ( na'l - zade ) ص . پ . نعل بسته و نعل كرده . و اسب آمادهء براى مسافرت . نعلساز ( na'l - s z ) ا . پ . كسى كه براى ستور نعل مىسازد . نعلك ( na'lak ) و نعلكى ( na'laki ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آوند پهن و گردى كه در زير پياله مىگذارند و نعلبكى نيز گويند . نعلى ( na'li ) ص . پ . مأخوذ از تازى - به شكل نعل اسب . نعلين ( na'layn ) ا . ع . بصيغهء تثنيه يك جفت نعل . و يك جفت كفش چوبين . نعلين ( na'layn ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كفش عربى بىپاشنه . نعلين‌دوز ( na'layn - duz ) ا . پ . واو مجهول - نعلين‌ساز . نعلين‌ها ( na'layn - h ) ا . پ . يك جفت كفش عربى . نعم ( na'm ) م . ع . نعمهم نعما ( از باب فتح ) : برهنه پاى آمد نزد ايشان . نعم ( na'm ) و ( na'am ) ا . ع . ستور چرنده بخصوص شتران و گوسپندان . ج : نعمان و انعام . و ج ج : اناعيم . و قيل النعم مذكر لا يؤنث يق : نعم وارد و الانعام يذكر و يؤنث . نعم ( na'ma ) و ( no'ma ) و ( na'oma ) ا . ع . يق : نعم عين اى افعل ذلك انعاما لعينك و كرامة لك : اين كار را براى كامرانى و خاطرنوازى تو مىكنم . و كذلك نعم و نعم . نعم ( na'ma ) و ( ne'ma ) و ( na'ema ) و ( ne'ema ) ع . فعل ماضى بمعنى نيك است كه مانند ساير افعال صرف نمىشود . يق : نعم الرجل زيد : نيك مردى است زيد . و نعم المرأة هند و يا نعمت المرأة هند : نيك زنيست هند . و قولهم : ان فعلت ذاك فبها و نعمت اى نعمت الخصلة . و كذلك نعم و نعم و نعم فى الكل . نعم ( no'm ) ا . ع . نازكى و نرمى و نيكويى خلاف بؤس . يق : يوم نعم و يوم بؤس . ج : انعم . و نام زنى . نعم ( na'am ) م . ع . نعم العود نعما ( از باب سمع ) : سبز و تازه و نرم گرديد آن چوب . و نعم الله بك عينا : خنك گرداناد خداى چشم محبوب ترا به تو و يا چشم ترا بمحبوب تو . و نعم عيشه : فراخ و آسان شد زندگانى او . نعم ( na'am ) و ( na'em ) ع . كلمهء تصديق و ايجاب يعنى بلى و آرى چنانچه هرگاه گويند : قد جاء زيد جواب مىگويى نعم : يعنى آرى آمد و اگر گويند : ما جاء زيد : باز جواب مىگويى نعم : يعنى آرى