على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3730
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
سخن ايشان و رفت غلبه و عزت آنان . و نعامة عين بمعنى نعام عين : اين كار را براى خاطر نوازى و كامرانى تو مىكنم . المثل : انت كصاحبة النعامة : اين مثل را در عيب و عتاب به كسى مىگويند كه بر غير ثقه اعتماد كند . نعامه ( n ' me ) ا . پ . ماخوذ از تازى - شتر مرغ . نعامى ( no ' m ) ا . ع . باد جنوب و يا باد ما بين جنوب و صبا . و نعاماك ان تفعل كذا يعنى بقدرى كه مىتوانى و قدرت دارى اين كار را بكن . و نعامى عين بمعنى نعام عين مىباشد . نعانع ( na ' ne ' ) ا . ع . نعانع المنطقة : آويزهاى كمربند . نعائم ( na ' 'em ) ا . ع . منزل بيستم از منازل قمر . و نام موضعى در نواحى مدينه . نعب ( na'b ) ص . ع . ريح نعب : باد تند . نعب ( na'b ) م . ع . نعب الغراب نعبا و نعيبا و نعابا و نعبانا و تنعابا ( از باب ضرب و از باب فتح ) : جهة مكان حرف حلق بانك كرد آن زاغ و يا حركت داد سر خود را بدون بانك و يا گردن دراز كرد و سر جنبانيد وقت بانك كردن و بطور استعاره گويند : نعب المؤذن زيرا كه در وقت اذان گفتن گردن دراز مىكند و سر مىجنباند . و كذلك نعب الديك . و نيز نعب : شتاب رفتن شتر و يا نوعى از سير آن كه در رفتار سر را بجانب قدام مىجناند ( و الفعل من فتح ) . نعب ( no'ob ) ع . ج . نعوب . نعب ( no'ab ) ع . ج . ناعبة . نعبان ( na'ab n ) م . ع . نعب نعبا و نعبانا . ر . نعب . نعت ( na't ) ا . ع . اسب پيشى گيرندهء اسبان ديگر را . و نيز نعت : وصف كردن چيزى را به خوبى كه در وى باشد و در چيز قبيح استعمال نمىگردد ، بر خلاف وصف كه در حسن و قبيح هر دو استعمال مىشود . ج : نعوت . نعت ( na't ) م . ع . نعت الرجل صاحبه نعتا ( از باب فتح ) : وصف كرد آن مرد صاحب خود را . و نعت نفسه بالخير : وصف كرد نفس خود را بخير و نيكويى . نعت ( na't ) ا . پ . مأخوذ از تازى - ستايش و تعريف و تحسين و مدح و ثنا . و نعت رسول : ستايش و ثناى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . نعت ( na'at ) م . ع . نعت نعتا و نعاتة ( از باب سمع ) : بتكلف نعت كرد و وصف نمود . نعتة ( na'tat ) ا . ع . اسب نيكو پيشى گيرندهء اسبان را . نعتة ( no'tat ) ص . ع . عبدك نعتة : بندهء تو نهايت بلند مرتبه است . و كذا امتك نعتة . نعث ( na's ) م . ع . نعثه نعثا ( از باب فتح ) : گرفت آن را . نعثل ( na'sal ) ا . ع . كفتار نر . و پيرمرد احمق . و نام يهودى كه در مدينه بود و ريش درازى داشت و عثمان را بوى تشبيه مىكردند . و از اعلام است . نعثلة ( na'salat ) ا . ع . جمع و فراهم آوردن . و حمق و گولى . و رفتار پيران . و پاى گشاده و قدم برگردانيده رفتن و بطور تبختر و ناز حركت كردن . نعج ( na'aj ) ا . ع . فربهى و گرانى دل از خوردن گوشت ميش . و سپيدى خالص . نعج ( na'aj ) م . ع . نعج نعجا و نعوجا ( از باب نصر ) : سپيد خالص گرديد . و نعج نعجا ( از باب سمع ) : فربه گرديد و دلگران شد از خوردن گوشت ميش . و نعج فى سيره : بشتاب رفت . نعجات ( na'aj t ) ع . ج . نعجة . نعجة ( na'jat ) ا . ع . ميش ماده . ج : نعاج و نعجات . و نعجة الرمل : گاو دشتى . ج : نعاج . نعر ( na'r ) م . ع . نعر نعرا ( از باب فتح ) : خلاف ورزيد و انكار نمود . و نعر فى الامر : برخاست بر آن كار و كوشش نمود . و نعر القوم : جوش و خروش نمودند آن گروه و فراهم آمدند . و نعر اليه : آمد بسوى آن . و من اين نعرت الينا : از كجا آمدى در نزد ما . نعر ( na'ar ) م . ع . نعر الحمار نعرا ( از باب سمع ) : مگس در آمد در بينى آن خر . نعر ( na'er ) ص . ع . ستورى كه مگس در بينى وى در آمده باشد . و آنكه بر يك جاى قرار نگيرد . نعر ( no'ar ) ا . ع . بچهء ناتمام گور خر در رحم مادر . و جنين متشكل شده در رحم . و بادى كه در بينى در آيد و آواز زه برآرد . و نخستين بار درخت اراك . و مگس ازرق فام ستور و مگسى كه در بينى ستور رود و به چيزى برنيايد . نعرة ( na'rat ) ا . ع . آواز و آواز خيشوم . و نعرة النجم : وزش باد با سختى گرما وقت طلوع آن ستاره . نعرة ( na'rat ) م . ع . نعر نعرة و نعيرا و نعارا ( از باب فتح و ضرب ) : بانك كرد و آواز داد از خيشوم . و نعر العرق : جوشيد خون از آن رك و يا با بانك برآمد