على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3729
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و مانند و بىهمتا و نادر . نظيرة ( nazirat ) ص . ع . مهتر قوم كه مردم در همهء كارها بوى نگرند و دستنگر آن باشند ، واحد و جمع و مذكر و مؤنث در وى يكسان است و گاه بر نظائر آن را جمع بندند . نظيرة ( nazirat ) ا . ع . طليعه و پيشرو لشكر . نظيف ( nazif ) ص . ع . پاكيزه . ج : نظائف . و هو نظيف السراويل : او پاكدامن و پرهيزگارست . نظيف ( nazif ) ا . ع . اشنان . نظيف ( nazif ) ص . پ . مأخوذ از تازى - پاك و پاكيزه . نظيم ( nazim ) ص . ع . مرواريد برشته دركشيده . و انجمن نيك آراسته شده . نظيم ( nazim ) ا . ع . راه در كوه كه در وى آبگيرهاى نزديك بهم باشد . و گودى كه در آن نهال خرمابن بيك رسته نشانده باشند . و نام موضعى . نظيمة ( nazimat ) ا . ع . نام موضعى . نع ( na ' ' ) ا . ع . مرد ضعيف و سست . نعاء ( no ' ' ) ا . ع . آواز گربه . نعاء ( no ' ' ) م . ع . نعانعاء ( از باب نصر ) : بانك كرد گربه . نعاء ( na ' 'e ) ع . كلمهء امر . يق : نعاء فلانا : بده خبر مرك فلان را و آشكار كن خبر فوت آن را . نعاب ( no ' b ) م . ع . نعب نعبا و نعابا . ر . نعب . نعاب ( no ' b ) ا . ع . بانك زاغ . نعابة ( n ' bat ) ص . ع . ماده شتر تيز رفتار و در مبالغه گويند . نعابع ( na ' be ' ) ا . ع . مواضعى از بدن شتر كه خوى و عرق از آنها تراوش مىكند . نعاتة ( na ' tat ) م . ع . نعت نعاتة ( از باب كرم ) : موصوف گرديد و نيكو شد . و نعت نعتا و نعاتة . ر . نعت . نعاج ( ne ' j ) ص . ع . ج . نعجة . نعار ( no ' r ) ا . ع . آواز خيشوم . نعار ( no ' r ) م . ع . نعر نعرة و نعيرا و نعارا . ر . نعرة . نعار ( na ' ' r ) ص . ع . عرق نعار : رگى كه خون از وى جوشد . و نيز نعار : صيحهكننده و سخت فغان . و ان فلانا لنعار فى الفتن : فلان فتنه دوست و نافرمان و حيلهگرست . نعارة ( na ' ' rat ) ا . ع . زن با بانك پليد زبان . نعاس ( no ' s ) ا . ع . خواب و يا سستى حواس . نعاس ( no ' s ) م . ع . نعس نعسا و نعاسا . ر . نعس . نعاس ( no ' s ) ا . پ . مأخوذ از تازى - غنودگى و بخوابشدگى . نعاسزده ( no ' s - zade ) ا . پ . مبتلا ببيمارى سبات . نعاع ( no ' ' ) ع . ج . نعاعة . نعاعة ( no ' 'at ) ا . ع . گياه تر و نازك . ج : نعاع . و نام موضعى . نعاف ( ne ' f ) ع . ج . نعف . نعاق ( no ' q ) ا . ع . بانك شبان . نعاق ( no ' q ) م . ع . نعق نعقا و نعاقا و نعقانا و نعيقا . ر . نعق و نعقان . نعال ( ne ' l ) ع . ج . نعل . نعال ( ne ' l ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كفش و پاپوش و كفشها . و صف نعال : كفش كن . نعالى ( ne ' li ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كفشساز و نعلينساز . و كفش و پا اوزار . نعام ( na ' m ) ا . ع . شتر مرغ ، اسم جنس است و اطلاق بر مذكر و مؤنث هر دو مىگردد . و دشت . و نشان كه در راهها نصب كنند . نعام ( na ' mo ) ع . كلمهء تصديق و ايجاب يعنى بلى و آرى . نعام ( na ' ma ) و ( ne ' ma ) و ( no ' ma ) ا . ع . يق : نعام عين : اى افعل ذلك انعاما لعينك و كرامة لك : يعنى اين كار براى كامرانى و خاطر نوازى تو مىكنم . و كذلك : نعام عين و نعام عين . نعامة ( na ' mat ) ا . ع . واحد نعام يعنى يك شتر مرغ . و نيز نعامة : زير قدم . و نشان بلند شدهء در راه . و آبكش ما دامى كه بر سر چاه باشد . و پوشش دماغ . و جماعت مردم . و پالان و پايين پالان . و سراى بر سر كوه شبيه بسايبان . و دماغ اسب و دهن اسب . و طريق و راه . و نفس . و استخوان ساق . و فرح و سرور و شادمانى و خرسندى . و اكرام . و پيك و قاصد شتابان . و تاريكى . و نادانى و جهل . و عقل . و دشت و بيابان . و نشان كه در راهها نصب كنند . و چوب بر پهناى سر چاه و بر بالاى جوى خرد . و سنك بلند برآمدهء در اندرون چاه . و پاى و رجل و ساق . و لقب پادشاهان حيره . و نام هفت اسب . و ضعيف النعامة : ضعيف العقل . و ابو نعامة : لقب شخصى . و شالت نعامة القوم : رفتند آن گروه و خالى شد جاى ايشان و پراكنده و مختلف شد