على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3605
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
با بانك و فرياد . المثل : كالمهدر فى العنة : يعنى مانند شتر گشن حبس كردهء در حظيرة كه پيوسته بانك و فرياد مىكند براى گشنى . مهدرة ( mahdarat ) ا . ع . دندان پيشين خرد . مهدفة ( mohdefat ) ص . ع . امراة مهدفة : زن گوشتناك . مهدم ( mahdom ) ا - ص . پ . كبوترى كه همه پرهاى آن سياه و دمب وى سپيد باشد . و نام پرندهاى داراى چنگال كه دم وى ابلق است و آن را پر تير سازند . مهدم ( mahdam ) و ( mehdam ) ا . ع . ذو مهدم و يا ذو مهدم : نام پادشاهى از حمير . و نيز نام پادشاه حبش . مهدم ( mohdem ) ص . ع . ناقة مهدم : ماده شتر سخت آزمند گشن . مهدن ( mohden ) ص . ع . فرس مهدن : اسبى كه تك خود را پنهان دارد . مهدنة ( mahdanat ) م . ع . هدن هدونا و هدنة و مهدنة . ر . هدون . مهدود ( mahdud ) ص . ع . ويران شده و خراب شده . مهدوش ( mahduc ) ص . ع . برآغاليده شده و برانگيخته شده . مهدوم ( mahdum ) ص . ع . ويران شده و خراب شده و با زمين برابر شده . مهدوم ( mahdum ) ا . ع . شير خفته ستبر شده . مهدومة ( mahdumat ) ص . ع . ارض مهدومة : زمين باران سبك رسيده . مهدى ( mehd ) ا . ع . آنچه هديه آورند چون طبق و جز آن . مهدى ( mehd ) ص . ع . هديه آورنده ، مذكر و مؤنث در وى يكسان است . يق : رجل مهدى و امراة مهدى . مهدى ( mohd ) ص . ع . هديه فرستاده شده و پيشكش شده . مهدى ( mohdi ) ا . ع . هديه فرستنده و پيشكشكننده . مهدى ( mahdiyy ) ا . ع . هدايت كرده شده و ارشاد شده . ج : مهديون . و المهدى بن ابو جعفر منصور سيمين خليفه از تبار عباس كه پس از ده سال و يك ماه خلافت در سال 169 هجرى وفات يافت . مهدية ( mahdiyyat ) ص . ع . عروس فرستاده شده بخانهء شوهر . مهدية ( mahdiyyat ) ا . ع . عطا و بخشش و انعام . مهديون ( mahdiyyuna ) ع . ج . مهدى . مهديه ( mahdiye ) ا . پ . نام شهرى در مغرب . مهذاب ( mehz b ) ص . ع . شتر تيزرو . ج : مهاذيب . مهذار ( mehz r ) و مهذارة ( mehz rat ) ص . ع . بيهودهگوى ، للذكر و الانثى . يق : رجل مهذار و امراة مهذار و رجل مهذارة و امراة مهذارة . مهذب ( mohazz b ) ص . ع . رجل مهذب : مرد پاكيزه خوى . مهذر ( mehzar ) ص . ع . مرد بيهدهگوى . مهذف ( mohzef ) ا . ع . مرد شتابرو چابك . مهذم ( mehzam ) ا . ع . شمشير بران . مهر ( mahr ) ا . ع . كابين زن . ج : مهور . مهر ( mahr ) م . ع . مهر المراة مهرا ( از باب فتح و نصر ) : كابين كرد زن را و نيز داد كابين آن زن را . و مهر الشئ و فيه و به مهرا و مهورا و مهارا و مهارة ( از باب فتح ) : زيرك و رسا گرديد در آن چيز و استادى كرد . مهر ( mahr ) و ( mehr ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كابين زن . مهر ( mehr ) ا . پ . آفتاب و شمس و خورشيد . و دوستى . و مودت و محبت . و رحم و نرمدلى و شفقت و مروت . و مرك . و نام گياهى كه آن را مردم گياه و يبروج الصنم نيز گويند . و سنك سرخ . و قبه زرينى كه بر سر چتر و علم نصب كنند . و نام ماه هفتم از سال شمسى . و نام روز شانزدهم از هر ماه . و نام روز شانزدهم از ماه هفتم كه روزى است . بزرك و مبارك و از عيدهاى قديم ايرانيان است . و نام آتشكدهاى . و نام فرشتهاى كه موكل بر دوستى و محبت است و امور ماه مهر و عيد مهر به دو سپرده است . و نام قصبهاى در هندوستان . و نام مردى كه بر زنى ماه نام عاشق بوده . و مهر خاوران : شاعر معروف انورى . و مهر شريعت : از القاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله است . مهر ( mohr ) ا . ع . اسب كره و بچه نخستين از اسب و ديگر ستور . ج : امهار و مهار و مهارة . و استخوان در سر سينه و يا در ميان سينه . و بار حنظل . ج : مهرة . مهر ( mohr ) و ( mohor ) ا . پ . نگين و خاتم . و زرى رايج در هندوستان . و تمغا و داغ و ابزارى كه بدان نشان مىكنند و داغى كه ستور را بدان داغ كرده نشان مىگذارند . و دوشيزگى و پرده بكارت دختر . و مهرجم و يا مهرخم و يا مهرفم : سكوت و خاموشى . و مهر دهانان : روزه