على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3588

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

م . ع . وضع وضعا و موضعا و موضعا و موضوعا . ر . وضع . موضع ( mavze ' ) ا . ع . جاى نهادن و گذاشتن . ج : مواضع . و مهر و دوستى . يق : فى قلبى موضع فلان و موقعه . موضع ( mavze ' ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى و محل و موقع و مقام و جاى نهادن و گذاشتن چيزى و جايگاه . موضع ( muza ' ) ص . ع . فلان موضع فى تجارته : فلان در تجارت خود زيان كرده شده است . موضع ( muze ' ) و موضعة ( muze'at ) ص . ع . شترى كه در كنار آب گياه ترش مىچرد . يق : بعير موضع و ابل موضعة . موضع ( movazza ' ) ا . ع . شكسته و بريده و سست اندام نااستوار خلقت مانند مخنث . موضع ( movazza ' ) ص . پ . مأخوذ از تازى - خوش وضع و نيكوحال . موضعة ( mavze'at ) ا . ع . مهر و دوستى و محبت . يق : فى قلبه موضعة و موقعة . موضوع ( mavzu ' ) م . ع . وضع وضعا و موضوعا . ر . وضع . موضوع ( mavzu ' ) ا - ص . ع . مرد زيان كرده شده در تجارت . و شترى كه بر سر خود بىشبان چرا كند و شب به خانه باز آيد . و حديث موضوع : حديث ساخته و بربسته . و بعير حسن الموضوع : شتر شتاب نيكو راهوار . و نيز موضوع و دارة موضوع : نام دو موضع است . موضوع ( mavzu ' ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - نهاده شده و ساخته شده و وضع شده . و موضوع علم : مقصودى كه در آن علم از وى بحث مىكنند . و باصطلاح منطق : مبتدايى كه در مقابل خبر باشد موضوع گويند و خبرى كه در مقابل مبتدا بود محمول چنان كه گويند : الانسان حيوان ، پس انسان موضوع و حيوان محمول است . موضوعات ( mavzu ' t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مقاصد علوم و مباحث . موضوعة ( mavzu'at ) ص . ع . ماده شترى كه بدون راعى بچراگاه رود و چرا كند و شب به خانه باز آيد . و الاحاديث الموضوعة : حديثهاى ساخته و بربسته . موضوعه ( mavzu'e ) ص . پ . مأخوذ از تازى - نهاده شده و ساخته شده و وضع شده . موضون ( mavzun ) ص . ع . برهم پيچيده و دو تا كرده شده . موضونة ( mavzunat ) ا - ص . ع . زره بافته و زرهى كه حلقه‌هاى آن نزديك بهم بافته شده باشد و زرهى كه حلقه‌هاى او در همديگر باشد و زرهى كه دو حلقه دو حلقه بافته شده باشد . و زره مرصع و جامه و يا تخت مرصع . قوله تعالى : عَلى سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ . موطأ ( mavta ' ) ا . ع . جاى قدم و جاى پاى . موطأ ( movatta ' ) ا - ص . ع . پايمال شده و پاسپرده . و نرم و برابر ساخته . و رجل موطأ الاكناف : مرد نرم‌خوى جوانمرد و بسيار مهمانى . و مردى كه در ناحيه خود ياران و همسايگان را جاى دهد و اذيت به آنها نرساند . و موطأ العقب : پادشاه با فر و شوكت كه خلايق پيرو وى باشند . و نيز موطأ : نام مسند امام مالك . موطد ( movattad ) ص . ع . پابرجاى و استوار و ثابت كه يكى در پى ديگرى باشد . مؤطم ( mo'attam ) و مؤطمة ( mo'attamat ) ص . ع . محفوظ . و اطم مؤطم : قلعه محفوظ . و آطام مؤطمة : قلعه‌هاى محفوظ . موطن ( mavten ) ا . ع . وطن و جاى باش مردم و خهر . و جاى وقوف در مكه . و رزمگاه . ج : مواطن . و لقد نصركم الله فى مواطن كثيرة . موطن ( mavten ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خهر و وطن . موطوء ( mavtu ' ) ص . ع . كوفته شده و پاسپرده شده . و وطى كرده شده . موطوءة ( mavtu'at ) ص . ع . مؤنث موطوء : زن وطى كرده شده . موطوءة ( mavtu'at ) ا . ع . قافله و كاروان . موطود ( mavtud ) ص . ع . ثابت و استوار كرده شده و پابرجاى شده . و گران‌سنگ گشته . موطئ ( mavte ' ) ا . ع . جاى قدم و جاى پاى . ج : مواطئ . موظف ( movazzaf ) ص . ع . وظيفه‌دار و كسى كه بوى روز مره داده مىشود . موظف ( movazzaf ) ا . پ . مأخوذ از تازى - وظيفه‌دار و وظيفه‌خوار . موظف ( movazzef ) ص . ع . آنكه وظيفه و روزمره به كسى مىدهد . موظفين ( movazzafin ) ا . پ . مأخوذ از تازى - وظيفه‌داران و وظيفه‌خوران . موظوب ( mavzub ) و موظوبة ( mavzubat ) ص . ع . رجل موظوب : مردى كه بر مال وى حوادث روزگار نوبت بنوبت رسيده باشد . و كذلك : امراة