على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3538
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
افتاده و بنشيب افتاده . و باصطلاح نحو و صرف : داراى كسره . منخفضة ( monxafezat ) ص . ع . الحروف المنخفضة : بجز اين حروف كه ص و ض و ط و ظ و خ و غ و ق باشد ساير حروف را گويند . منخل ( monxal ) و ( monxol ) ا . ع : پرويزن . ج : مناخل . منخل ( monaxxal ) ا . ع . نام شاعرى . المثل : لا افعله حتى يؤب المنخل : اى ابدا لانه ذهب و لم يرجع و صار مفقود الاثر . منخنث ( monxanes ) ص . ع . دوتاه و دولا و شكسته . منخنس ( monxanes ) ص . ع . سپس مانده . منخنق ( monxaneq ) و منخنقة ( monxaneqat ) ص . ع . خفه شده . منخوب ( manxub ) ص . ع . بد دل و ترسو . و لاغر گوشت رفته . منخوت ( manxut ) ص . ع . برچيده و از جاى برداشته . و منخوت الفواد : جبان و ترسو و سهمگين و ترسناك . منخوت ( monxavet ) ص . ع . پرتاب كننده . و باز چنك زننده و رباينده . منخور ( monxur ) ا . ع . سوراخ بينى . ج : مناخير . منخوس ( manxus ) ص . ع . كم گوشت و لاغر . و شتر كفته بغل و گرگين . منخوش ( manxuc ) و منخوشة ( manxucat ) ص . ع . لاغر و نزار . منخوعة ( manxu'at ) ص . ع . ذبيحة منخوعة : ذبيحهاى كه كارد تا بنخاع آن رسيده باشد . منخول ( manxul ) ص . ع . بيخته شده . و نام كتاب قانون امام شافعى . منخى ( manxi ) ص . ع . بر آماسيدهء از تكبر و نخوت . منخى ( monxi ) ص . ع . آنكه نخوت و تكبر و خودپرستى وى افزون مىگردد . مند ( mand ) ا . پ . نوعى از عنبر سياه و سنگين و گران . مند ( mand ) پ . از جملهء حروفى است كه هميشه به آخر اسم ملحق مىگردد و معنى دارايى و خداوندى به آن مىدهد مانند ارجمند يعنى خداوند قدر و قيمت و حاجتمند يعنى صاحب حاجت و محتاج و دردمند يعنى داراى درد و خردمند يعنى داراى خرد و عقل . مند ( monedd ) ص . ع . آنكه پراكنده مىكند شتران را . منداس ( mend s ) ا . ع . زن سبك . منداص ( mend s ) ا . ع . زنى كه عجز و رانهاى وى كم گوشت و لاغر باشد . و زن گول و احمق . و زن بدزبان سبك . و مردى كه همواره بر قوم خود ناپسنديها نمايد و شرارت و بدى پديد آورد . منداص ( mond s ) ص . ع . آنكه بپنهانى هجوم مىآورد . و آنكه افزون مىكند و پديد مىآورد هر چيز بدى را . منداور ( mand var ) ا . پ . نام ولايتى . مندب ( mandab ) ا . ع . محل گريه و ندبه . و باب المندب : نام تنگهاى ما بين عربستان و افريقا يعنى در آنجاى كه درياى احمر با اوقيانوس هند پيوسته مىگردد . مندب ( mondeb ) ص . ع . آنكه خود را در خطر مىاندازد . و اثر زخم كلان . مندبور ( mand - bur ) ص . پ . بدبخت و مفلوك و بىدولت و داراى ادبار و غمگين . مندبه ( mandabe ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى ترس و جاى تضرع و زارى و فرياد . و جاى دعوت . مندبى ( mendab ) ص . ع . رجل مندبى : مرد سبك در حاجت . مندجر ( mondajer ) ص . ع . حبل مندجر : ريسمان نرم و سست . مندح ( mandah ) ا . ع . جاى فراخ . مندخ ( mendax ) ا . ع . آنكه پروا ندارد نه از فحش گفتن و نه از فحش شنيدن . مندخل ( mondaxel ) ص . ع . آنكه در مىآيد و داخل مىگردد . مندر ( monder ) ص . ع . آنكه مىافكند چيزى را . و آنكه از شمار مىافكند . و آنكه بشمشير مىافكند . و آنكه از مال خود بيرون مىآورد . مندرج ( mondarej ) ص . ع . گروه هلاك شده و منعدم گشته . مندرج ( mondarej ) ص . پ . مأخوذ از تازى - درج شده و شامل شده و شامل كرده و گنجيده و گنجانيده و جمع كرده و فراهم آورده و در ميان نهاده و در ميان داخل كرده و در دفتر درج كرده و گنجانيده و ثبت نموده و درهم پيچيده . مندرجه ( mondareje ) ص . پ . مأخوذ از تازى - در همه معانى مندرج استعمال مىگردد . و مطالب مندرجه در كتاب : مضمون كتاب . مندرس ( mondares ) ص . ع . رسم مندرس : نشان و علامت ناپديد گرديده