على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3519

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

هفتم مرادف با مانند قوله تعالى : يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ . و مانند آنكه در سوگند مىگويند : ربى ما فعلت اى بربى . هشتم مرادف فى مانند قوله تعالى : ما ذا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ * . و قوله : و اذا نودى للصلوة من يوم الجمعة . نهم مرادف عند مانند قوله تعالى : لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً * . دهم مرادف على مانند قوله تعالى : وَ نَصَرْناهُ مِنَ الْقَوْمِ . يازدهم غايت مانند رايته من ذلك الموضع فجعلته غاية لرؤيتك اى محلا للابتداء و الانتهاء . دوازدهم تصيص بر عموم و درين صورت زائده باشد مانند : ما ما جاءنى من رجل . سيزدهم توكيد عموم و آن نيز زائده باشد مانند : ما جاءنى من احد . چهاردهم فصل و درين صورت داخل مىشود ميان دو چيز متضاد مانند قوله تعالى : وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ . پانزدهم بمعنى منذ مانند : ما رايته من سنة اى منذ سنة . و گاه در اضافه بالف و لام نون من را حذف مىكنند مانند : ملكذب اى من الكذب . من ( mann ) ا . ع . تر انگبين و هر ترى از پشك كه بر درخت و سنك منعقد گردد . و هر شبنم كه از آسمان افتد و شيرين باشد همچو انگبين و خشك شود مانند صمغ از قبيل شير خشت و ترنجبين و جز آن و نوعا من آن چيزى را مىگويند كه بر درخت بلوط منعقد گردد . الحديث : الكمأة من المن انزله على بنى اسرائيل . و نيز من : آنكه كسى وى را دعوت نكند . و نيز پيمانه‌ايست معادل دو رطل . ج . امنان . و نيز نقص و نقصان و منت . قوله تعالى : لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى . و قولهم : المن اخ المن : يعنى نيكويى درباره كسى كردن و بخشش نمودن و سپس منت گذاشتن مانند قطع كردن بخشش و نيكويى است . من ( mann ) م . ع . من عليه بالعتق و غيره و به منا ( از باب نصر ) : جوانمردى و جز آن كرد بر او و به او و نعمت داد او را . و من عليه منا و منة : شماره كرد نيكوييها را كه درباره وى كرده بود و منت نهاد بر وى . و مننت الشئ منا : قطع كردم آن چيز را و بريدم و كم كردم . و من عليه منا و منينى : نيكويى كرد با او . و من الناقة منا : مانده كرد ماده شتر را . و من السير فلانا : مانده گردانيد سير فلان را و برد توانايى وى را . و من الشئ : كم گرديد آن چيز . مناء ( man ' ) م . ع . منا الاهاب منأ ( از باب فتح ) : پاكيزه كرد آن پوست را و خيساند آن را در دباغ . منا ( man ) ص . پ . بلغت زند و پازند : كشاد و فراخ و پهن . منا ( man ) ا . ع . پيمانه‌اى كه آن را من نيز گويند . و يا پيمانه‌اى كه بدان روغن پيمانه كنند . ج : امناء و امنى و منى ( maniyy ) و ( moniyy ) . و دو كفه ترازو . و اندازه . و مرك . و آهنك . و تقدير خداى تعالى . و مقابل و روباروى . يق : دارى منا داره : خانه من مقابل و روباروى خانهء اوست و در شعر لبيد مراد از منا منازل مىباشد . مناءة ( man 'at ) ا . ع . موضعى در حجاز . و نام بتى كه مناة نيز گويند . مناب ( man b ) ا . ع . راه بسوى آب . مناب ( man b ) م . ع . ناب نوبا و منابا . ر . نوب . مناب ( mon b ) ص . ع . وكيل و قايم مقام . و مناب فيه : كارى كه در آن كسى را وكيل كرده باشند . منابأة ( mon ba'at ) م . ع . ناباهم منابأة و نباء : ترك كرد همسايگى ايشان را و دورى كرد از ايشان . و نيز منابأة : همديگر را خبر دادن . منابت ( man bet ) ع . ج . منبت ( manbat ) و ( manbet ) . منابذة ( mon bazat ) م . ع . نابذ الفريقان فى الحرب منابذة : بر هم پيچيدند آن دو گروه در جنك . و منابذة در خريد و فروخت كه در شريعت اسلام منهى است عبارت از آنست كه كه بگويى : اذا نبذت متاعك و نبذت متاعى فقد وجب البيع بكذا و كذا و يا آنكه بسوى يكديگر بيندازند جامه را و يا بگويد هرگاه سنك انداختم بيع واجب مىشود . منابر ( man ber ) ع . ج . منبر . منابر ( man ber ) ا . پ . مأخوذ از تازى - منبرها . منابزة ( mon bazat ) م . ع . بر همديگر لقب نهادن و ناميدن يكديگر را . منابض ( man bez ) ع . ج . منبض . منابع ( man be ' ) ع . ج . منبع . منابلة ( mon balat ) م . ع . نبرد كردن در تيراندازى و در فضل و آگاهى . مناة ( man t ) ا . ع . نام موضعى در حجاز . و نام بتى كه مناءة نيز گويند . مناة ( mon t ) ع . ج . مانى . منات ( man t ) ع . ج . منة . و من . منات ( mon t ) ا . پ . مأخوذ . از روسى - يك نوع پولى كه معادل يك‌صد