على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3455

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مأخوذ از تازى - قرار و آرام دهنده و برقرار كننده و ثبات ورزنده . و باج و خراج برقرار كننده . و باقرار آورنده . و بيان‌كننده و راوى و روايت‌كننده . و مقرر دعوى : وكيل دعوا . مقرره ( moqarrare ) ص . پ . مأخوذ از تازى - برقرار شده و برپا شده و معين شده و قرار داده شده . مقررى ( moqarrari ) ا . پ . مأخوذ از تازى - قرارداد دائمى و هميشگى و مستمرى و ورشاد و ورستاد و راتب . مقررىدار ( moqarrari - d r ) ص . پ . گيرنده قرارداد هميشگى . مقرزم ( moqarzam ) ا . ع . لئيم‌خوار و فرومايه . مقرشة ( moqarrecat ) ا . ع . خشك‌سال . مقرص ( moqarras ) ص . ع . حلى مقرص : زيور و پيرايهء گرد مانند كليچه . مقرض ( maqrez ) ا . ع . واحد مقارض . ر . مقارض . مقرض ( meqraz ) ا . ع . ابن مقرض : نام جانورى در مصر كه اژدر را مىكشد . و نيز دله كه كشندهء كبوتران مىباشد ج : بنات مقرض : و نيز گفته‌اند نام جانور كيست در خانها كه درازپشت و چارپا مىباشد و چون خشم كند جامه را مىدرد . مقرض ( moqrez ) ص . ع . وام دهنده . مقرضب ( moqarzeb ) ا . ع . آنكه هر چه بيابد مىخورد . مقرط ( moqarrat ) و مقرطة ( moqarratat ) ص . ع . آراسته شدهء با گوشواره . مقرطس ( moqartes ) ص . ع . آنكه تير را بنشانه مىزند . و آنكه جامهء قرطاس مصرى دارد . و مالك كاغذ . و دختر سپيد كشيده قامت . مقرطمة ( moqartamat ) ص . ع . خفاف مقرطمة : موزه سخت اطراف دوخته كه سنك را شكند . مقرع ( meqra ' ) ا . ع . آوندى كه در وى خرما فراهم آورند . مقرع ( moqra ' ) ا . ع . آنكه چون لجام آن را بكشند سر را بردارد و بلند كند . مقرعب ( moqra'ebb ) ص . ع . سر فرود افكندهء از خشم . مقرعة ( meqra'at ) ا . ع . تازيانه و كوبه . ج : مقارع . مقرعة ( moqarre'at ) ا . ع . زن و هر مادهء سخت توانا . مقرعج ( moqar'aj ) ا . ع . بلند بالا . مقرف ( maqraf ) ا . ع . جايى كه چيزى را از بيخ برميكنند . مقرف ( maqref ) ا . ع . جزيى از درخت كه پوست وى بركنده شده باشد . و آن جزء از درخت كه شلم از آن بركنده باشند . مقرف ( moqraf ) ص . ع . متهم شده . مقرف ( moqref ) ص . ع . بدنژاد از اسب و جز آن . و اسبى كه مادرش عربى و اصيل و پدرش عربى نباشد . و مردى كه رنگش مايل بسرخى بود . و متهم‌كننده . ج : مقارف . مقرفل ( moqarfal ) ص . ع . طعام مقرفل : طعام فرنفل‌دار . مقرقم ( moqarqam ) ا . ع . كودك شيرزده و كودكى كه بزرك نگردد و قوت نگيرد . مقرم ( maqram ) م . ع . قرم قرما و قروما و مقرما . ر . قرم . مقرم ( meqram ) ا . ع . پردهء رنگارنك از پشم كه دروى نقش و نگار باشد . و پردهء تنك . مقرم ( moqram ) ا - ص . ع . شتر گرامى كه بر وى بار نكنند و آن را خوار و رام ننمايند و جهة گشنى نگاهدارند . و مهتر قوم . و قرم مقرم : مهتر و سيد و امير . مقرمة ( meqramat ) ا . ع . پردهء رنگارنك از پشم كه در وى نقش و نگار باشد . و پردهء تنك . مقرمة ( meqramat ) و ( maqramat ) ا . ع . جاى نشست از فرش ( و فتح الميم ) ، لغة مولدة . مقرمد ( moqarmad ) ص . ع . بناء مقرمد : بناى بخشت پخته و سنك برآورده . و بناى بزرك . و ثوب مقرمد : جامهء زعفرانى رنك . مقرمط ( moqarmat ) ص - م - ف . پ . مأخوذ از تازى - نبشتهء درهم و باريك و پهلوى هم نوشته شده . و مقرمط نوشتن : خط باريك و درهم نوشتن و سطرهاى آن را بهم نزديك كردن . مقرن ( maqran ) ا . ع . چوبى كه در گردن دو گاو قلبه‌ران مىبندند . مقرن ( meqran ) ا . ع . هر آنچه متحد كند يك چيزى را با چيز ديگر . مقرن ( moqran ) ا . ع . رمح مقر : نيزه‌اى كه سر آن را بلند كنند تا به كسى نرسد . مقرن ( moqren ) ص . ع . توانايى . و قوت دهنده و ياريگر . ج : مقرنون . قوله تعالى : وَ ما كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ اى مطيقين . و آنكه او را ياريگر نباشد در راندن ستور و در كشاورزى .