على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3434

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فايش مفايشة و فياشا . ر . فياش . مفائل ( mof 'el ) ص . ع . آنكه در بازى فئال خاك را قسمت مىكند . مفائلة ( mofa'alat ) م . ع . فااله مفائلة : بازى فئال كرد با او . مفايلة ( mof yalat ) ا . ع . بازى مر كودكان تازى را كه فئال نيز گويند . مفت ( moft ) ص . ع . رايگان و بدون مزد و بدون اجرت كه چلمله و شايان نيز گويند . و حرف مفت : سخن بيهوده . مفتاح ( meft h ) ا . ع . آلتى كه بدان در و هر چيز بسته را بگشايند و كليد . ج : مفاتح و مفاتيح . و نشانى كه در بالاى ران و يا گردن كنند . مفتاح ( meft h ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كليد و هر ابزارى كه بدان در و چيزهاى بسته را بكشايند و باز كنند . و هر چيزى كه بدان چيز دشوار و مشكلى را آسان كنند . و نام كتابى از سكاكى در علم معانى . مفتأد ( mofta'ad ) ا . ع . كوماچ و جاى كوماچ در خاكستر نرم . مفت‌بر ( moft - bar ) ص . پ . آنكه رايگان و بدون رنج و زحمت چيزى را مىبرد . مفتت ( mofattat ) ص . ع . شكسته و ريزه شده . مفتت ( mofattet ) ص . ع . كسى و يا چيزى كه مىشكند و ريز ريز مىكند . مفتتات ( mofattet t ) ا . ع . داروهايى كه سنك مثانه و جز آن را ريز ريز مىكنند . مفتتح ( moftatah ) ص . ع . گشاده شده و آغاز شده و شروع شده . و شهر فتح شده . مفتتح ( moftateh ) ص . ع . فتح كننده و گيرندهء شهر مفتتن ( moftaten ) ص . ع . در فتنه افتاده . و در فتنه اندازنده . و آزمايش‌كننده . و ربوده شدهء مال و عقل . مفتجر ( moftajar ) ا . ع . مفتجر الرمل : راه ريگستان . مفتح ( maftah ) ا . ع . گنج و گنجينه و خزانه . ج : مفاتح . مفتح ( meftah ) ا . ع . مفتاح و كليد . ج : مفاتح . مفتح ( mofattah ) ص . ع . گشاده و شهر گرفته شده . مفتح ( mofatteh ) ص . ع . فاتح و گيرندهء شهر . و باصطلاح طب : هر آنچه مجارى بسته شده را باز كند . مفتح ( mofatteh ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گشاينده و بازكننده . مفتحات ( mofatteh t ) ا . ع . باصطلاح طب : داروهايى كه مجارى بسته شده را باز مىكنند . مفتخر ( moftaxar ) ص . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه داراى بزرگى شود و افتخار حاصل كرده باشد . مفت‌خوار ( moft - x r ) ا - ص . پ . واو معدول - پيك و كسى كه بىزحمت مىخورد و دنكاسه . مفتدى ( moftad ) ص . ع . كسى كه سر خريده شده باشد . مفتدى ( moftadi ) ص . ع . كسى كه سر خود را مىخرد و خود را فديه مىدهد . مفترس ( moftares ) ص . ع . آنكه مىافكند شكار را . مفترس ( maftares ) ا . ع . شير بيشه . مفترش ( moftarec ) ص . ع . در پى رونده و پايمال‌كننده . مفترشة ( moftarecat ) ص . ع . اكمة مفترشة الظهر : پشتهء گستردهء هموار و پست . مفترص ( moftares ) ص . ع . آنكه فرصت را غنيمت مىشمرد . مفترط ( moftaret ) ص . ع . آنكه فرزند نارسيده از وى فوت گردد . مفترع ( moftare ' ) ص . ع . آنكه دوشيزگى مىربايد . مفترغ ( moftareq ) ص . ع . آنكه به روى خود آب مىريزد . مفترق ( moftareq ) ص . ع . پراكنده و جدا گرديده . مفترمة ( moftaremat ) ص . ع . زن حايضى كه لته در فرج خود دارد . مفترى ( moftari ) ص . ع . دروغ بربافنده . و كسى كه پوستين مىپوشد . مفترى ( moftari ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بهتان زننده و تهمت نهنده و دروغ گويندهء بر كسى و مكار و حيله‌باز . مفتش ( mofattec ) ص . ع . كسى كه مىجويد و مىكاود . مفتش ( mofattec ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كسى كه كاوش مىكند و تفتيش مىنمايد و مباشر و سركار و ناظر . مفتصد ( moftased ) ص . ع . كسى كه رگ مىزند و فصد مىكند . مفتصع ( moftase ' ) ص . ع . آنكه غلاف سر نره را به روى حشفه برميگرداند . و آنكه از كسى همه حق خود را بقهر مىگيرد . مفتض ( moftazz ) ص . ع . ربايندهء دوشيزگى و بكارت . مفتضح ( moftazah ) ص . ع . رسوا و نمايان . مفتضح ( moftazah ) ص . پ . مأخوذ از تازى - رسوا و بىآبرو و بىناموس