على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3435
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و بىآبرو شده و رسوا گشته و بدنام . مفتعل ( mofta'al ) ا . ع . كار سترك و دشوار . يق : جاء بالمفتعل . مفتق ( maftaq ) ا . ع . محل شكافتگى . و مفتق القميص : شكاف جاى پيراهن . مفتقد ( moftaqad ) ص . ع . گمشده و جستجو شده . مفتقر ( moftaqer ) ص . ع . نيازمند شده و درويش گشته . و ارض مفتقر : زمين بسيار چاه و بسيارگو . مفتل ( mofattal ) ص . ع . سخت تافته شده . مفتلة ( maftalat ) ا . ع . قطعهء چوبين گردى كه آن را در دوك نصب مىكنند تا حركت دوك را در هنگام رشتن ثابت و برقرار نمايد . مفتلت ( moftalat ) ص . ع . ناگهان گرفته شده . و ناگهان مرده . مفتلت ( moftalet ) ص . ع . كسى كه بديهه و مرتجلا سخن مىگويد . مفتلذ ( moftalez ) ص . ع . كسى كه يك جزء از چيزى را مىگيرد . مفتلط ( moftalet ) ص . ع . ناگاه گرفته شده . مفتلق ( moftaleq ) ص . ع . آنكه سخن شگفت مىآورد . و آنكه سخت مىكوشد در دويدن چندان كه مردم را بشگفت مىآورد . مفتلى ( moftali ) ص . ع . آنكه از شير باز مىدارد . و آنكه مىپروراند و آنكه نگاه مىدارد و حفظ مىكند . مفتن ( moftan ) ص . ع . در فتنه انداخته . و بشگفت آورده و جادو كرده . و ربوده دل . و پول عيار گرفته . مفتن ( mofattan ) ص . ع . سخت مفتون . مفتن ( mofatten ) ا . پ . مأخوذ از تازى - برانگيزاننده فتنه . مفتوت ( maftut ) ص . ع . شكسته شده و ريز ريز شده و شكافته شده . مفتوح ( maftuh ) ص . ع . گشاده . و فتحه داده شده . مفتوح ( maftuh ) ص . پ . مأخوذ از تازى - باز شده و گشاده شده . و گرفته شده و فتح شده و مغلوب شده . و هر كلمهاى كه داراى زبر باشد . مفتوحه ( maftuhe ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مفتوح . ر . مفتوح . مفتوق ( maftuq ) ص . ع . گرفتار فتق . مفتول ( maftul ) ص . ع . تافته شده . مفتول ( maftul ) ا . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز تافته شده و پيچيده شده و تارى كه از گلابتون و برنج و آهن و جز آن سازند . مفتول سر ( maftul - sar ) ص . پ . كج سر و معوج سر . مفتون ( maftun ) ا - ص . ع . از دين برگشته . و مجنون و ديوانه . و در فتنه افتاده و مال و عقل رفته . و كسى كه ارادهء زناى با زن كرده باشد . و دينار مفتون : دينار به آتش در آورده تا خوب و بدى آن معلوم گردد . و قلب مفتون : دل ربوده شده . و فتنه و آزمايش . قوله تعالى : بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ الباء بمعنى فى او زائدة و المفتون الفتنة و هو مصدر كالمعقول و يكون ايكم مبتدأ و المفتون خبره و قيل بايكم اى المجنون اى باى الفريقين منكم المجنون بفريق المومنين ام بفريق الكافرين اى فى ايهما من يستحق هذا الاسم . مفتون ( maftun ) ص . پ . مأخوذ از تازى - شيفته و ديوانه و ربوده دل و عاشق . مفتى ( mofti ) ا - ص . ع . فتوا دهنده . و نام پيمانهاى . مفتى ( mofti ) ص . پ . مفت و رايگان و بيمزد و بىاجرت . مفتى ( mofti ) ا . پ . مأخوذ از تازى - فتوا دهنده و قاضى و چرگرو و جر گر و وچرگر . مفثة ( mofassat ) ا . ع . بسيارى و فزونى . يق : فلان كثير مفثة : يعنى فلان بسيار مهمانىكننده است . و طعام كثير مفثة : يعنى طعام بسيار با بركت . مفج ( mafj ) م . ع . مفج مفجا ( از باب فتح ) : گول گرديد . مفج ( mofejj ) ص . ع . حافر مفج : سم قبهدار . مفجر ( mafjar ) ا . ع . موضع آب زهيدن . مفجر ( mofjer ) ص . ع . كسى كه وقت فجر در مىآيد . يق : انت مفجر الى طلوع الصبح . مفجرة ( mafjarat ) ا . ع . موضعى كه از آن آب مىزهد . و زمين هموار كه در آن رودبارها روان گردد . ج : مفاجر . مفجوع ( mafju ' ) ص . ع . ستم رسيده و مصيبت رسيده . مفحش ( mofhec ) ص . ع . فحش گوينده . مفحص ( mafhas ) ا . ع . لانهء مرغ سنكخوار . ج : مفاحص . مفحم ( mofham ) ص . ع . درمانده . و كسى كه بر شعر گفتن قادر نباشد . مفخر ( mafxar ) ا . پ . مأخوذ از تازى - فخر و نازش و هر چه بدان فخر كنند و بنازند و مايه ناز و بزرگى .