على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3423
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و دولتمند . مغتهب ( moqtaheb ) ص . ع . آنكه در تاريكى مىرود و سير مىكند . مغث ( maqs ) ا . ع . شر و بدى و قتال و جنك . مغث ( maqs ) م . ع . مغث الدواء فى الماء مغثا ( از باب نصر ) : ماليد آن دوا را در آب و سود تا بگدازد . و مغث فلانا : سبك زد فلان را . و مغث عرض فلان : دريد ناموس فلان را و رسوا و زشت كرد آن را و برد آبروى فلان را . و مغث فى الماء : در آب فرو برد . و مغث الشئ : آميخت آن چيز را و آميخت بعض آن چيز را ببعضى . و نيز مغث : كار بيهوده كردن و كشش و قتل كردن و بد شدن . مغث ( maqes ) ص . ع . رجل مغث : مرد سخت مروسنده و توانا و سخت بر زمين زننده . مغثر ( meqsar ) ا . ع . شلم مانندى گنده بوى و شيرين كه از درخت ثمام و رمث و عشرين گيرند و خورند . ج : مغاثر . مغثرى ( moqsari ) ص . ع . وجد الماء مغثريا عليه يعنى لبريز يافت آب را . مغثرية ( moqsariyat ) ص . ع . ارض مغثرية : زمين گياه سبزناك . مغثمر ( moqsamar ) ا . ع . جامه درشت و خشن و پست بافته . و گندم پاك ناكرده و نابيخته . مغثمر ( moqsamer ) ا . ع . آنكه تلف مىكند حقوق را و ظلم و ستم مىكند . مغثور ( moqsur ) ا . ع . شلم ماننذى گنده بوى شيرين . ج : مغاثير . ر . مغثر . مغثوم ( maqsum ) ص . ع . هر چيز آميخته . مغج ( maqj ) م . ع . دويدن و رفتن . و الفعل من فتح او نصر . مغچه ( moq - ce ) ا . پ . دمبل زير بغل . مغد ( maqd ) ا . پ . يك نوع گياهى دوايى كه بتازى لفاح گويند . و نيز بادنجان . و ازگيل . و نوعى از كماة . مغد ( maqd ) ا . ع . نرم و نازك . و شتر پر گوشت . و هر چيز ستبر دراز . و دول بزرك . و لفاح و ميوه شبيه بخيار . و صربة يعنى چيزى به مقدار سر گربه كه در آن مايعى است مانند دوشاب و آن را مكيده و مىخورند . و اغضه الله بسغد مغد بمعنى تر و تازه دارد آن را خداى تعالى بباران نرم . مغد ( maqd ) م . ع . مغدامه مغدا ( از باب فتح ) : شير دادن آن بچه را مادرش . و مغد الشئ : مكيد آن چيز را . و مغد النبات و غيره : دراز شد آن گياه و جز آن . و مغد الرجل فى ناعم عيش : بناز و كامرانى زيست آن مرد . و مغد امراته : جماع كرد با زن خود . و مغد فلانا العيش : بناز و نعمت پرورد فلان را . و مغد التنضب : چيد آن ميوه نارس كم آب را . و نيز مغد بركندن موهاى ميان پيشانى اسب را تا موى سپيد در جاى آنها برآيد . مغد ( maqd ) و ( maqad ) ا . ع . بادنجان . مغد ( maqd ) و ( maqad ) م . ع . مغد البدن مغدا و مغدا ( از باب فتح ) : فربه و پر گوشت گرديد . مغد ( moqedd ) ص . ع . مرد خشمناك . و شتر غده برآورده طاعون زده . مغداة ( maqd t ) ا . ع . مغدى . يق : فلان ما ترك من ابيه لا مراحة و لا مغداة يعنى فلان در همه چيز مشابه پدر خودست . مغداد ( meqd d ) ص . ع . رجل مغداد : مرد بسيار خشم و پيوسته در خشم . و كذلك : امراة مغداد . مغداد ( maqd d ) و مغدان ( maqd n ) ا . ع . لغة فى بغداد . مغدر ( maqdar ) و ( maqder ) ا . ع . بيوفا و خاين و بيشتر بطور دشنام گويند : يا مغدر و يا بن مغدر . مغدرة ( moqderat ) ص . ع . ليلة مغدرة : شب تاريك . مغدف ( meqdaf ) ا . ع . بيل كشتى . مغدود ( maqdud ) ص . ع . شتر طاعون زده . و قيل لا يقال مغدود . مغدودن ( moqdavdan ) ص . ع . گياهى كه از بسيارى سبزى ميل بسياهى زند . و درخت نرم دو تا شونده . و جوان نرم و نازك و ظريف . مغدى ( maqd ) ا . ع . جاى آمد شد كردن در پگاه . و يق : فلان ما ترك من ابيه مغدى و لا مراحا يعنى فلان در همه چيز مشابه به پدر خودست . مغذمر ( moqazmer ) ا . ع . مهتر . و مرتكب در كارها كه از يكى بگيرد و به ديگرى دهد و از حق آن براى كسى بگذارد . و آنكه حقوق را باهلش مىرساند و به صاحبش مىبخشد . و آنكه در قوم خود و كسان خود هر چه مىخواهد حكم مىكند و كسى را يارايى رد حكم او نيست . مغر ( maqr ) م . ع . مغرفى البلاد مغرا ( از باب فتح ) : رفت در شهرها و بشتاب رفت . و رايته يمغر به بعيره : ديدم او را با شترش كه بشتاب مىرفت . و مغرت