على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3412

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مرد سخت خصومت كه بهر حجتى در آويزد . يق : رجل معلاق و رجل ذو معلاق . معلاقان ( me'l q ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : دو دوال دول و مانند آن كه بدان آن را آويزند . معلب ( mo'allab ) ص . ع . شترى كه داراى نشان علاب در گردن باشد . معلب ( mo'alleb ) ا . ع . سازنده علبة . معلبة ( mo'lebat ) و ( mo'allabat ) ص . ع . ماده شترى كه در گردن وى نشان علاب باشد . معلس ( mo'allas ) ص . ع . مرد مجرب . معلسة ( mo'allasat ) ص . ع . ناقة معلسة : ماده شتر مانا بشتر نر . معلسط ( mo'alsat ) ص . ع . كلام معلسط : گفتار بىنظام . معلط ( ma'lat ) ا . ع . جاى داغ بر گردن شتر . معلط ( mo'allat ) ص . ع . تنومند و زوردار و توانا و استوار . و ناپاك و پليد و بدكار . معلف ( ma'laf ) ا . ع . ستارگان خرد كه بطور دايره و يا پراكنده واقع شده‌اند . . ج : معالف . معلف ( ma'laf ) و ( me'laf ) ا . ع . علف . و علف‌دان ستور از چوب و جز آن . معلف ( me'laf ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آخور اسب و هر چيزى كه در آن باسب علف دهند . معلف ( mo'allaf ) و معلفة ( mo'allafat ) ص . ع . فربه . و شاة معلفة : گوسپند فربه . معلق ( ma'laq ) ا . ع . سوسمار خرد . و محل آويختگى . ج : معالق . معلق ( me'laq ) ا . ع . صطل شير دوشه خرد . ج : معالق . معلق ( mo'allaq ) ص . ع . آويخته و در بند كرده و هر چيز آويخته شده . معلق ( mo'allaq ) ا . ع . راه . و چوبى كه چرخ چاه را بدان آويزند . و چرخ چاه . و دول بزرك . و طناب دول . و تير چرخ دول . و طناب آويخته در بكره . و خواست . و دوستى . معلق ( mo'allaq ) ص . پ . مأخوذ از تازى - آويخته و فروهشته و آويزان و آونگان . و معلق زدن : خود را از زمين بلند كردن و در هوا چرخ خوردن و سپس به زمين آمدن . و معلق شدن : آويزان شدن . معلقات ( mo'allaq t ) ا . ع . سبعهء معلقه يعنى هفت قصيده‌اى كه در خانه كعبه آويزان كرده بودند . معلقة ( ma'loqat ) ا . ع . تاوان و ديت آدم‌كشى . معلقة ( ma'laqat ) ا . ع . رجل ذو معلقة : مرد در آويزنده در هر چه كه پيش آيد . معلقة ( mo'allaqat ) ص . ع . امراة معلقة : زنى كه نه داراى شوهر باشد و نه طلاق داده شده باشد يعنى شوى وى گمشده . قوله تعالى : فَتَذَرُوها كَالْمُعَلَّقَةِ . معلق‌زن ( mo'allaq - zan ) ا - ص . پ . آنكه معلق مىزند و چرخ مىزند و رقاص و بازيگر و مردم لوند و بىآبرو و حيز و آنكه بسيار شتاب نماز مىخواند . معلقه ( mo'allaqe ) ص . پ . مأخوذ از تازى - آويخته و آويزان . معلقى ( mo'allaqi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - چرخى . و كبوتر معلقى : كبوترى كه در هوا چرخ مىزند . معلكس ( mo'alkes ) ا . ع . گياه خشك بسيار و فراهم آمده . و ريك توده . برهم نشسته . و موى گنده انبوه سخت سياه و متردد . معلكم ( mo'alkam ) ا . ع . استوار اندام از شتر و جز آن . معلل ( mo'allal ) ص . ع . مأخوذ از تازى - داراى علت و سبب . و معلل بغرض : چيزى كه در آن غرض شخصى باشد . معلل ( mo'allel ) ا - ص . ع . آنكه ببهانه‌اى باج‌گير را رفع كند . و آنكه باربار آب خورد . و آنكه بار بار ميوه چيند . و روز ششم از ايام عجوز . معلم ( ma'lam ) ا . ع . نشان و علامتى كه به راه نهند . و زمين هموار برابر كه در آن جز نشان راه چيزى نباشد . ج : معالم . و معلم الشئ : جاى گمان بردن چيزى كه در آنجا باشد . و آنچه بدان بر چيزى استدلال نمايند . معلم ( mo'lam ) ا . ع . موضع تعليم . معلم ( mo'lam ) ص . ع . هر چيزى كه ممتاز باشد و شناخته شود از نشان و علامت مخصوصى . و نيز معلم : آگاه كرده شده . معلم ( mo'lem ) ص . ع . آنكه نشان مىكند جامه را بنشان مخصوصى . و مشهور در مردانگى و دليرى در كارزار . معلم ( mo'allam ) ص . ع . آموخته شده و تعليم شده و پند داده شده و تربيت شده خواه انسان باشد و يا اسب و يا سك شكارى و يا مرغ شكارى . معلم ( mo'allam ) ا . ع . موضع