على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3408

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

معطرة ( mo'attarat ) ص . ع . مونث معطر . معطرساز ( mo'attar - s z ) ص . پ . هر چيز كه خوش‌بو كند . معطره ( mo'attare ) ص . پ . مأخوذ از تازى - چيزهاى خوش‌بو و داراى عطر خوش . معطس ( ma'tas ) و ( ma'tes ) ا . ع . بينى . ج : معاطس . معطس ( mo'attas ) ا . ع . مرد بينى به خاك آلوده . معطس ( ma'attes ) ص . ع . هر آنچه از تندى بوى عطسه انگيزد . معطش ( ma'tac ) ا . ع . هنگام تشنگى شتران . ج : معاطش . معطش ( mo'attac ) ص . ع . شتر بند كرده از نوبه آب . معطش ( mo'attec ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز كه تشنگى آورد و آب طلبد . معطشة ( ma'tacat ) ص . ع . زمين بىآب . ج : معاطش . معطف ( ma'tef ) ا . ع . معطف الرجل : كنار مرد از سر تاورك . ج : معاطف . معطف ( me'taf ) ا . ع . چادر . و شمشير . و فرس سهل المعطف : اسب رام و خوش راه كه بهر طرف خواهند عنان آن را برگردانند . معطف ( mo'attaf ) ص . ع . خميده . و بسيار مهربان و مايل . معطفة ( mo'attafat ) ص . ع . قسى معطفة : كمانهاى خميدهء كج كرده . و لقاح معطفة : شتر مادگان بر بچه مهربان كرده شده . معطل ( ma'tal ) ا . ع . جاى زيور زن . ج : معاطل . معطل ( mo'attal ) ا . ع . زمين مرده هيچ‌كاره . و نام شاعرى . معطل ( mo'attal ) ص . ع . خالى و ضايع و مهمل گذاشته . معطل ( mo'attal ) ص - م - ف . پ . مأخوذ از تازى - متروك شده و ترك كرده شده و گذاشته شده و مانده و مسكون و غير معمور و استعمال ناشده و مهمل گذاشته و اهمال شده و سرگردان و كهنه شده و تهى و خالى و باطل و معدوم و ناپديد و ناتوان و بيچاره و بينوا و درمانده و نادار و بيكار و بيفايده و بىحاصل و از كار بازمانده . و معطل بودن : از كار باز بودن . و معطل شدن : از كار باز شدن و بيكار شدن . و معطل كردن : از كار باز كردن و بيكار كردن و سرگردان كردن و محو نمودن و نيست كردن و اهمال كردن . معطل ( mo'attel ) ص . ع . آنكه صانع عز و جل را انكار كند و شرايع را باطل انگارد . ج : معطلون . معطلة ( mo'attalat ) ص . ع . ابل معطلة : شتران بىشبان . و بئر معطلة : چاهى كه خالى از اهل باشد و كسى نباشد از آن آب بكشد و همگى اهل آن هلاك شده باشند . و قرئ مخففة . معطل‌گاه ( mo'attal - g h ) ا . پ . جاى مهمل گذاشته شده و اهمال شده . معطلون ( mo'attelun ) ع . ج . معطل . معطلى ( mo'attali ) ا . پ . مأخوذ از تازى - اهمال و غفلت و درنگى و ديرى و سرگردانى . معطن ( ma'ten ) ا . ع . خوابگاه شتران و آغل گوسپندان نزديك آب . ج : معاطن . معطوش ( ma'tuc ) ص . ع . غالب شده و چيره گشته بر تشنگى . معطوش ( ma'tuc ) ا . ع . از اعلام است . معطوط ( ma'tut ) ص . ع . مغلوب در كردار و گفتار . معطوف ( ma'tuf ) ص . ع . پيچيده شده و دو تا شده و خميده و كج شده و مايل گشته . و پيوسته و متصل و وصل كرده شده . و سخنى كه بر سخن ديگر باز گردانند . و معطوف عليه : آن سخنى كه به روى سخن ديگر باز مىگردد . معطوف ( ma'tuf ) ص . پ . مأخوذ از تازى - پيوسته و باز گردانيده . و معطوف كردن : عطف عنان كردن و بازگردانيدن عنان و پيوسته كردن و متصل نمودن . معطوفة ( ma'tufat ) ا . ع . كمانى عربى و داراى گوشه‌هاى خميده كه جهة نشانها سازند . معطون ( ma'tun ) ص . ع . جلد معطون : پوست در دباغت نهاده و پوست نرم كرده جهة دباغت . و پوست گندهء تباه . معطى ( mo't ) ص . ع . بخشيده شده و عطا شده . معطى ( mo'ti ) ص . ع . بخشاينده و عطا كننده . و چون از كسى چيزى خواهند در مفرد مىگويند : هل انت معطيه : يعنى تو هستى دهنده به من آن را . و در جمع : هل انتم معطيه : شما هستيد دهنده به من آن را . و در تثنيه : هل انتما معطياه . معطير ( me'tir ) ص . ع . رجل معطير : مرد خوش‌بوىناك و بسيار عطر سوزنده . و كذلك : امراة معطير . و ناقة معطير : ماده شتر سرخ كه عرق وى بوى خوش دارد . معظعظ ( mo'az'ez ) ص . ع .