على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3371
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بر آن ازدحام مردم باشد . مضل ( mozell ) ص . ع . آنكه سبب مىشود و يا روا مىدارد گمراهى كسى را . و آنكه ارشاد مىكند و مىرهاند از گمراهى . و اغوا كننده و گمراهكننده و گمكننده . مضلة ( mazallat ) و ( mazellat ) و ( mezallat ) ص . ع . ارض مضلة : زمينى كه در آن راه گم شود . و كذلك مضلة و مضلة . مضلت ( mazellat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى گمراهى . و ضلالت و گمراهى . مضلع ( mozla ' ) ص . ع . ميل داده شده . مضلع ( mozle ' ) ص . ع . حمل مضلع : بارگران . و دابة مضلع : ستورى كه در برداشتن بار استخوانهاى پهلويش سست باشد . و هو مضلع بهذا الامر : او تواناى به اين كارست . و نيز مضلع : ميل دهنده . مضلع ( mozalla ' ) ص . ع . جامهء مخطط . و جامهء منقش به شكل دندهها . و جامهاى كه بعضى از آن را بافته و بعضى را نبافته باشند . مضلل ( mozallal ) ا - ص . ع . آنكه وفا بخير نكند . و مرد بسيار گمراه . و الملك المضلل : لقب امرء القيس . و نيز مضلل : نام مردى . مضلوعة ( mazlu'at ) ا . ع . كمانى كه دو چوب آن خم باشد و راستى تمام چوب آن مشابه كبد يعنى قبضهگاه آن باشد . مضمار ( mezm r ) ا . ع . ميدان اسبدوانى . و جاى رياضت دادن اسب . و ميدان جنك . و مدت رياضت دادن اسب . و غايت اسب در سياق . و گويند مضمار مدت چهل روزى است كه باسب علف مىدهند و سپس آن را به قوت اول برميگردانند و اين مدت را به زبان فارسى ايام تعليف گويند . مضماض ( mazm z ) و ( mezm z ) ا . ع . شستشوى دهان . و گردانيدن آب در دهان . مضماض ( mezm z ) و ( mazm z ) م . ع . مضمض مضمضة و مضماضا و مضماضا . ر . مضمضة . مضماض ( mezm z ) ا . ع . سوزش و حرقت . و مرد سبك تيزرو . مضمان ( mezm n ) ا . ع . ماده شتر باردار و آبستن . مضمحل ( mozmahel ) ص . پ . مأخوذ از تازى - ناپديد و نابود و محو شده . و بر طرف شده . و ناچيز . مضمحل ( mozmahell ) ص . ع . نيست و نابود . و پراكنده و پريشان و منتشر . مضمخ ( mozammax ) ص . ع . ببوى خوش بسيار آلوده شده . مضمر ( mozmar ) ص . ع . نهان داشته . مضمر ( mozmar ) ا . ع . جاى نهان داشتن . مضمر ( mozmar ) ص . پ . مأخوذ از تازى - در دل داشته شده . و پنهان و پوشيده . مضمر ( mozmer ) ص . ع . آنكه در دل نهان مىدارد چيزى را . مضمر ( mozammar ) ص . ع . لاغر و كم گوشت . و باريك ميان . مضمر ( mozmmer ) ص . ع . آنچه لاغر مىكند . و باريك و نحيفكننده . مضمرط ( mozmarat ) ص . ع . رجل مضمرط الوجه : مرد ترنجيده و دركشيده روى . مضمضة ( mazmazat ) م . ع . مضمض مضمضة و مضماضا و مضماضا : آب در دهان جنبانيد و شست دهان را به آب . و مضمض الاناء و غيره : شست آن ظرف و جز آن را . و ما مضمضت عينى بنوم : يعنى نخوابيدم . مضمضه ( mazmaze ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شستشوى دهان با آب و مانند آن . مضمن ( mozamman ) ص . ع . شعر تضمين شده . و شعرى كه در وى از شاعر ديگر شعر داشته باشد . و بيتى كه در معنى موقوف ببيت ديگر باشد . و آوازى كه نا ديگرى به دو نپيوندد بفهم در نيايد . مضمور ( mazmur ) ص . ع . ملحق . ج : مضامير . مضموم ( mazmum ) ص . ع . ضميمه شده و افزوده شده . و پيوسته شده . و چسبيده شده . و بهم جمع شده و بهم كشيده شده . و الاسم المضموم : اسمى كه داراى ضمه باشد . مضمومات ( mazmum t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - ضميمهها و افزودگيها و فراهم آمدگيها مضمون ( mazmun ) ص . ع . مال مضمون : مال ضمانت شده و پذيرفتار گشته . و رجل مضمون اليد : مرد بىدست . و مردى كه دست وى عليل باشد و در زير بغل و يا در زير جامه گذارد آن را . و نيز مضمون نطفهاى كه در پشت نر باشد . و بچهاى كه هنوز متولد نشده باشد . ج : مضامين . و منه : نهى عن بيع المضامين و الملاقيح . و نيز مضمون نام مردى . مضمون ( mazmun ) ا . پ .